NİKAİA’DAN ÇİNİ ŞEHRİNE

Gezinin ilk günü İznik’e ayrılmalı. İznik Gölü kıyısındaki bu kent, eski adıyla Nikaia, tarih boyunca Bithynia, Roma, Bizans, Selçuklu ve Osmanlı dönemlerinin izlerini taşır. Büyük İskender’in generallerinden Antigonos burayı ele geçirmiş, daha sonra Lysimakhos kente eşi Nikea’nın adını vermiştir.

İznik’i özel yapan başlıklardan biri Hıristiyanlık tarihindeki yeridir. 325 yılında toplanan I. Nikaia Konsili, kilise tarihinin ilk ekümenik konsili kabul edilir. 787 yılında toplanan II. Nikaia Konsili ise ikonalar konusunda alınan kararlarla önem taşır. Bu nedenle İznik, küçük bir göl kenti gibi görünse de dünya dinler tarihinde büyük bir yere sahiptir.

Kente girerken önce surlar ve kapılar fark edilir. Kent içinde Ayasofya Camii mutlaka görülmeli. Bir zamanların başkilisesi olan yapı, Osmanlı döneminde camiye çevrilmiş, günümüzde kilise geçmişini ve cami kimliğini birlikte hissettiren özel bir mekân haline gelmiştir.

Yeşil Cami, İznik’in Osmanlı dönemindeki en güzel anıtlarından biridir. Sırlı tuğla ve çini kaplı minaresi yapıya adını vermiştir. İznik Müzesi, Roma tiyatrosu ve çini atölyeleri de bu günün önemli duraklarıdır. 14. ve 16. yüzyıllar arasında İznik, dünyaca ünlü çinilerin üretildiği büyük bir sanat merkeziydi. Bugün atölyelerde bu geleneğin izlerini görmek, geziye yaşayan bir el sanatı boyutu katar.

Günün sonunda İznik Gölü kıyısında yürümek iyi olur. Marmara Bölgesi’nin en büyük gölü olan İznik Gölü, zeytinlikler, meyve bahçeleri ve sazlıklarla çevrilidir. Su yüzeyinin altında tespit edilen erken Hıristiyanlık dönemine ait bazilika da gölün tarihsel hafızasına ayrı bir derinlik katar.

OSMANLI BAŞKENTİNİN İPEĞİ

İkinci gün Bursa merkeze ayrılmalı. Eski adı Prusa olan Bursa, Osmanlılar tarafından 1326’da alındıktan sonra Orhan Gazi döneminde beyliğin merkezi yapılmış ve Osmanlı’nın ilk başkenti olmuştur. Bu nedenle Bursa’yı gezerken güzel camilerin, hanların ve türbelerin yanında bir devletin şehirleşme hafızasını da okuruz.

Güne Tophane’den başlamak güzel olur. Osman Gazi ve Orhan Gazi türbeleri burada yer alır. Bursa’ya yukarıdan bakarken Osmanlı’nın küçük bir beylikten imparatorluğa uzanan hikâyesini düşünmek için iyi bir noktadır.

Ulu Cami, Bursa’nın en güçlü simgelerinden biridir. I. Bayezid döneminde yaptırılan cami, 20 kubbesi, geniş iç mekânı, ortasındaki şadırvanı ve duvarlarını süsleyen hat levhalarıyla etkileyici bir yapıdır. İç mekân adeta bir hat müzesi gibidir.

Ulu Cami’den sonra Kapalıçarşı ve hanlar bölgesine geçilmeli. Koza Han, Bursa’nın ipek kültürünü anlamak için en doğru duraktır. İpek kozası ticareti nedeniyle bu adla anılmıştır. Bugün hanın avlusunda oturup çay içmek, eski ticaret hayatının izlerini sakin bir ritimle hissettirir.

Yeşil Cami ve Yeşil Türbe, Bursa’nın başka bir yüzünü gösterir. Çelebi Mehmed tarafından yaptırılan Yeşil Külliye, çinileriyle ünlüdür. Yeşil Türbe’nin turkuaz çinileri, Bursa’nın “Yeşil Bursa” kimliğini güçlü biçimde anlatır. Zaman varsa Muradiye Külliyesi de ikinci güne eklenebilir.

Bursa günü, çarşıda yürüyerek ve yerel lezzetlerle tamamlanmalı. İskender kebabı, pideli köfte, cantık, tahinli pide, kestane şekeri ve Kemalpaşa tatlısı bu gezinin lezzet hafızasını oluşturur.

KÖYDEN SAHİLE…

Üçüncü gün daha yavaş bir ritimle planlanmalı. Sabah Cumalıkızık’a gidilebilir. Uludağ eteklerindeki bu eski Osmanlı köyü, taş sokakları, cumbalı evleri, avluları ve kahvaltı sofralarıyla Bursa merkezden bambaşka bir atmosfere geçiş sağlar. Burada acele etmeden yürümek, dar sokaklara ve köy hayatının ayrıntılarına bakmak gerekir.

Cumalıkızık’tan sonra rota Mudanya’ya çevrilebilir. Mudanya, Marmara kıyısında Bursa’nın denize açılan yüzüdür. Sahilde yürümek, eski evleri görmek, Mütareke Evi’ni ziyaret etmek ve deniz kenarında mola vermek günü yumuşatır.

Günün son durağı Trilye olmalı. Bir dönem Zeytinbağı adıyla da anılan Trilye, eski Rum evleri, dar sokakları, zeytin kültürü ve sahil lokantalarıyla Marmara kıyısının en hoş kasabalarından biridir. Taş Mektep, eski kiliseler, denize inen sokaklar ve zeytinlikler, Trilye’ye kendine özgü bir karakter kazandırır. Burada balık ve zeytinyağlılarla uzun bir akşam yemeği, üç günlük rotaya güzel bir final olur.

ROTAYI ÖZEL YAPAN NE?

Bu rotayı anlamak için üç kavram yeterli olabilir: İnanç, başkent ve üretim.

İnanç, çünkü İznik iki büyük konsille Hıristiyanlık tarihinde önemli bir yere sahiptir. Ayasofya Orhan Camii, farklı dönemlerin üst üste geldiği bir yapıdır.

Başkent, çünkü Bursa Osmanlı’nın ilk başkentidir. Ulu Cami, türbeler, hanlar ve külliyeler, bir devletin şehir kurma anlayışını gösterir.

Üretim, çünkü İznik’te çini, Bursa’da ipek, Cumalıkızık’ta kırsal yaşam, Trilye’de zeytin kültürü bu rotanın yaşayan tarafını oluşturur.

NEDEN ŞİMDİ GİTMELİ?

Bu rota bize şunu hatırlatır: Anadolu’da tarih, yalnız büyük anıtlarla anlatılmaz. İznik’te bir konsil hafızasında, Bursa’da bir han avlusunda, Cumalıkızık’ta taş bir sokakta, Trilye’de zeytin kokulu bir sahil akşamında da geçmişle karşılaşırız.

İznik’ten Bursa’ya, oradan Cumalıkızık, Mudanya ve Trilye’ye gitmek, Marmara’nın güneyinde inanç, başkent kültürü, zanaat, köy yaşamı ve sahil kasabası ruhunu aynı yol üzerinde okumaktır.

LEZZETLER

• İznik Gölü çevresinde balık
  • Bursa İskender kebabı
  • Pideli köfte
  • Cantık
  • Tahinli pide
  • Kestane şekeri
  • Kemalpaşa tatlısı
  • Cumalıkızık’ta köy kahvaltısı
  • Mudanya ve Trilye’de balık
  • Trilye’de zeytinyağlılar ve zeytin ürünleri

İZNİK, BURSA VE MARMARA KIYISI

• İznik: Nikaia, konsiller, surlar, Ayasofya Orhan Camii, çini
  • Bursa: Osmanlı’nın ilk başkenti
  • Ulu Cami: Erken Osmanlı mimarisinin güçlü simgesi
  • Koza Han: İpek ticaretinin merkezi
  • Yeşil Külliye: Çini ve türbe geleneği
  • Cumalıkızık: Erken Osmanlı kırsal dokusu
  • Mudanya: Bursa’nın Marmara kıyısındaki liman kasabası
  • Trilye: Eski Rum evleri, zeytin ve sahil kültürü

PRATİK BİLGİ

NASIL GİDİLİR?
İstanbul, Yalova, Bursa veya Eskişehir yönünden araçla ulaşım kolaydır. İstanbul’dan gelenler için Osmangazi Köprüsü üzerinden İznik’e geçip rotayı Bursa’ya bağlamak pratik olur.

Rota

1. gün: İznik, surlar, Ayasofya Orhan Camii, Yeşil Cami, İznik Müzesi, çini atölyeleri, göl kıyısı
2. gün: Bursa merkez, Tophane, Ulu Cami, Kapalıçarşı, Koza Han, Yeşil Külliye, Muradiye
3. gün: Cumalıkızık, Mudanya, Trilye

Süre
3 gün idealdir. İki güne sıkıştırılabilir; ancak Cumalıkızık, Mudanya ve Trilye eklendiğinde üç gün çok daha dengeli olur.

Ne zaman gitmeli?
İlkbahar ve sonbahar en rahat dönemlerdir. Yazın Bursa merkezde sıcak olabilir; sabah erken saatler ve sahil molaları geziyi daha keyifli hale getirir.

Bu, bir lastik üreticisi ile bir hiper otomobil markasının, Bosch Engineering’in sistem entegrasyonu uzmanlığıyla birleşerek otomotiv güvenliğinde yeni bir çağ başlattığı anlamına geliyor.

6.0 lt çift turbo V12’li mekanik sanat eseri Utopia Roadster, hiçbir hibrit desteği olmadan 2.800 ila 5.900 devir aralığında 1.100 Nm tork üretiyor. Bu devasa kuvvet, 7-ileri Xtrac imzalı manuel şanzımanla arka tekerleklere iletiyor.

Utopia’nın en etkileyici teknik başarısı, 1.280 kilogram kuru ağırlığı korumasıyken; ağırlık dengesini sağlamak için Carbo-Titanium HP62-G2 ve Carbo-Triax HP62 gibi kırktan fazla farklı karbon kompozit formülünün kullanmış. Bu ağırlık avantajı, 1,57 kg/HP’lik güç-ağırlık oranıyla birleşince, 350 km/h azami hıza ve 0-100 km/h’yi 3,1 saniyede tamamlama kabiliyetine ulaşmasını sağlıyor.

GERÇEK ÖLÇÜMÜ

Ancak tüm bu mühendislik harikası hız canavarını güvenle yürüten asıl teknoloji, Pirelli Cyber Tyre tekniği… Lastiğin içine gömülü sensör, fabrikada oluşturulan dijital ikiz ile eşleştirilerek lastiğin tipi ve karakteristikleri hakkında benzersiz bir kimlik kazanıyor. Sensör, Bluetooth Low Energy protokolü üzerinden basınç, gerçek hamur sıcaklığı, üç eksenli ivme ve lastik kimlik bilgilerini aracın Bosch alıcılarına iletiyor. Bosch Engineering’in geleneksel şasi kontrol mimarilerinde lastiği geçmişte bir ‘kara kutu’ olarak tanımlasa da; Cyber Tyre, artık bu zemin bilinmezlerini aydınlatarak ESP, ABS ve çekiş kontrol sistemlerinin lastiğin o anki fiziksel durumuna göre proaktif olarak müdahale etmesini sağlıyor.

Sistemin kalbindeki en kritik parametre, kabin içi sıcaklıktan bağımsız olarak ölçülen gerçek lastik karkas sıcaklığı… P Zero Trofeo RS gibi ultra yüksek performans lastikleri kuru zeminde optimum sürtünmeye ancak 70°C bandında ulaşırken, soğuk veya ıslak zeminde polimerin viskoelastik direnci değişir ve sürtünme tepe noktası daha düşük bir kayma oranına kayar. Pagani Utopia Roadster’da ekstrem arka aks torku, lastik soğukken sistem tarafından otomatik olarak kısıtlanıyor. Lastik optimum çalışma sıcaklığına ulaştığında ise tork tamamen serbest bırakılıyor. Pagani, aracı Trofeo RS, Corsa ve Winter üç farklı Pirelli lastik setiyle geliştirmiş. Her birinin farklı karkas sertliği ve bileşimi nedeniyle ESP kalibrasyonları otomatik olarak değişiyor. Sistem, farklı sıcaklık matrislerine göre güncellenen parametrik modeller ve aşınma durumunu hesaba katan adaptif modellerle evrilerek ABS ve TCS’yi lastiğin anlık durumuna göre optimize ediyor.

Vizzola pistindeki testlerde, 38 derece sıcaklık ve 61 derece asfalt zeminde kış lastikleri, 110 km/h’ten yapılan acil frenlemede kilitlenerek uzun mesafede dururken, Cyber Tyre ile lastiklerin tutunma hissi anında geri geliyor ve fren mesafesi 5,4 m kısalıyordu. Aquaplaning testinde ise yarı-slick lastiklerle tutunma biterken, Cyber Tyre ile su birikintisine hiçbir dengesizlik belirtisi göstermeden girdik ve kontrol edilebilir olarak çıktık. Sistem, ön lastikler tutunmasını kaybettiğinde arka aksa asimetrik fren veya tork vektörlemesi uygulayarak aracı güvenli rotada tutuyor.

Teknolojinin olgunluğu, Pagani Utopia Roadster ile gerçekleştirilen 1.500 kilometrelik Avrupa yolculuğunda da kanıtlandı. San Cesario sul Panaro’dan Bosch Engineering’in Abstatt’taki tesisine ve ardından Pirelli’nin Milano’daki genel merkezine uzanan bu rota, sistemin üç ortağın eşgüdümüyle seri üretime nasıl hazırlandığını gösterdi. 12 ay süren geliştirme, 19 hafta süren pist testleri, 50 set lastik ve 350 km/h’yi aşan hız denemeleriyle şekillenen süreçte, Cyber Tyre’ın fren ve traksiyon sistemlerinin kontrolüyle entegrasyonu, geleneksel uzlaşma tabanlı kalibrasyonların yerini, her lastik tipine özel otomatik tanımlama yapan ‘Tire ID’ fonksiyonuna bırakmış. Yalnızca lastik tipini değil, gerçek karkas sıcaklığını ve basıncını da HMI üzerinden sürücüye sunulurken, yasal TPMS gereklilikleri de karşılanıyor.

Cyber Tyre, lastik endüstrisindeki ilk donanım ve yazılım entegre sistemi olarak, gömülü sensörlerden toplanan verileri Pirelli’nin tescilli algoritmalarıyla işleyip araç elektroniğiyle gerçek zamanlı iletişim kuruyor. Bu teknoloji, MIRS prosesinin en son evriminde endüstriyel doğrulama aşamasına gelmiş olun ABD Georgia’daki Rome tesisinde en ileri seçenek olarak üretime başlıyor.

Teknoloji, Pagani dışında başta Aston Martin gibi pek çok markanın benimsemesine aday… Sensör füzyonu ile ADAS ve otonom sürüş sistemlerine evrilecek altyapı hazırlanıyor. Bağlantılı araçların altyapıyla etkileşimi kapsamında İtalyan otoyol ağında başlatılan pilot projelerle Cyber Tyre, yol yüzeyi izleme ve öngörücü bakım çözümlerini geliştiriyor. Ayrıca bilgisayarlı tahmin ve yapay zeka uzmanı İsveçli Univrses’e yatırım yaparak kameralar ve yapay zeka ile yol ve işaretleri ‘okuyabilen’ bir ekosistem kuruyor. Napoli Federico II Üniversitesi spin-off’u RIDEsense ile yapılan anlaşma ile Pirelli, sanal sensör algoritmalarını ekleyerek ekosisteminin yazılım katmanını güçlendiriyor. Aquaplaning tespitinden araç teşhisine uzanan yeni fonksiyonlar, fizik tabanlı algoritmaları, standart üretim araçlarının ECU’larında çalışabilecek sanal sensörler sunarken, Kymes platformu ile test ve motorsporları erişimiyle geliştirmeler devam ediyor. Politecnico di Milano spin-off’u Niulinx’e yapılan yatırımla da, otonom sürüşün eksik halkası tamamlanıyor.

Otomotiv tarihinde güvenliği değiştiren teknolojiler hep oldu; emniyet kemeri, ABS, ESP… Bugün radarlar, kameralar ve yapay zeka eklendi. Ancak hepsinin ortak zayıf noktası, otomobilin yola temas eden tek parçasının ne hissettiğini bilmemesiydi. Otonomlar da, çevrelerini görebiliyor, ama zeminin durumunu hissedemiyor. Pirelli’nin 20 yılı aşkın süredir üzerinde çalıştığı Cyber Tyre ekosistemi, tüm araç sistemleriyle birleşip yolu görmenin ötesinde hissetmeyi başlatıyor.

Hayat kurtaran bu tip teknolojiler, Pagani gibi düşük hacimli hiper otomobillerin “bespoke” sistemi değil, herkesin kullandığı araçlarda standart hale gelmeli.

2012 yılında Edirne Müzesi’nin, Edirne Valiliği ve Trakya Kalkınma Ajansı desteği ile başlattığı ‘Makedonya Kule Müzesi’ projesini sahip çıkıp ısrarla takip eden eski arkadaşım sanat tarihçisi ve müzeci Hasan Karakaya… Edirne Arkeoloji Müzesi’nin Müdürü iken tanıdığım Karakaya, daha sonra İstanbul Resim ve Heykel Müzesi (İRHM) Müdürlüğünü yapmıştı. İRHM’nin tarihi binasının dönüşüm ve müzenin açılması sürecinde nasıl ter döktüğüne yakından tanık olduğum Karakaya’nın nicedir hayali Makedonya Kulesi’nin ayağı kaldırılmasıydı. Nihayet başardı.

BİR DİĞER ADI DA SAAT KULESİ...

Roma Kralı Hadrianus tarafından kurulan Hadrianopolis şehrinin kalesi yani Edirne Kalesi’nin tarihi M.S 117’ye dayanıyor. Antik şehri savunmak için yapılan Edirne Kalesi’nden günümüze gelen tek bölümü kuzeydoğu burcu olan Makedonya Kulesi.

Kule Bizans döneminde (10. yy.) eski Roma burcu üzerine yeniden inşa edilmiş.

Bizans kaynaklarında birçok defa onarım gördüğüne dair kayıtlar mevcut.

Kule, Osmanlı Dönemi’nde çeşitli onarımlar ve eklentilerle günümüze kadar gelmiş. Örneğin Edirne Valisi Hacı İzzet Paşa 1884-1885 yılları arasında ahşap saat kulesi inşa ettirmiş.

Dolayısıyla kule, ‘Saat Kulesi’ adıyla anılmasının yanı sıra ‘Büyük Kule’, ‘İtfaiye Kulesi’, ‘Memleket Saati’ diye de biliniyor.

Edirne Müzesi tarafından 2002-2003 ve 2024 yıllarında yürütülen kazılarda kule çevresinde Edirne antik kentinin surları, buzhane, şapel, fırınlar, çok sayıda mezarlarla Roma, Bizans ve Osmanlı Dönemi’ne ait önemli izler ortaya çıkarılmış.

Hasan Karakaya’nın Arkeoloji Müdürlüğü döneminde, 2012 yılında dönemin valisi Hasan Duruer’in (Hemen not düşeyim. Vali Duruer daha sonra atandığı Mardin eski şehirde önemli restorasyon işlerine imza attı) desteğiyle Trakya Kalkınma Ajansı’na başvurulmuş.

Mimar Dr. Onur Karahan’ın çizimleriyle rölöve, restitüsyon ve restorasyon ile çevre düzenleme projeleri 2013 yılından beri hazır.

Kültür Bakanlığı’nın tam 10 yıl sonra ihale açmasıyla Makedonya Kalesi müze olarak yeni hayatına başladı. İlk fırsatta anne memleketim Edirne’de olacağıma kuşkunuz olmasın.

STİL KURTARICISI

Yaz gardırobunun en zamansız parçalarından biri olan keten gömlek, plaj stilinin de kurtarıcısı. Beyaz, krem, açık mavi ve kum tonlarındaki modeller, mayo üzerine zahmetsiz ama şık bir görünüm kazandırıyor. Gün içinde plajda kullanabileceğiniz gömleği, akşam saatlerinde chino pantolon ya da keten şortla kombinleyerek farklı bir stile kolayca uyarlayabilirsiniz. Hafif yapısı sayesinde çantada neredeyse hiç yer kaplamaması da önemli bir avantaj.

ETKİLEYİCİ BAKIŞLAR

Doğru seçilmiş bir güneş gözlüğü, yaz kombinlerinin en güçlü tamamlayıcısı. Bu sezon büyük logolar yerine zamansız tasarımlar öne çıkıyor. Metal çerçeveli aviator modeller, kare formlar ve ince asetat çerçeveler, birçok stile kolayca uyum sağlıyor. Güneşten korunmanın yanı sıra görünümünüze karakter kazandıran kaliteli bir gözlük, plaj çantasının vazgeçilmezleri arasında.

DÜZEN ŞART!

Plaj çantasında telefon, cüzdan, kulaklık ve anahtar gibi kişisel eşyaları düzenli taşımak bazen düşündüğünüzden daha önemli olabilir. Küçük bir organizer ya da fermuarlı pouch hem eşyalarınızı kum ve sudan korur hem de çanta içinde aradığınızı kolayca bulmanızı sağlar. İşlevselliğin ön plana çıktığı günümüzde bu küçük detay büyük fark yaratıyor.

KORUMA KALKANI

Yaz stilinin önemli parçalarından biri de sağlıklı görünen bir cilt. Yüksek koruma faktörlü güneş kremi, yüz için ayrı bir koruyucu ve güneş sonrası kullanılacak hafif bir nemlendirici, plaj çantasında mutlaka yer almalı. Cildi güneşin etkilerine karşı korumak, yalnızca bakım rutininin değil, yaz aylarında kendinizi iyi hissetmenin de önemli bir parçası.

KOKUYLA İZ BIRAKMAK

Plaj stilini tamamlayan son dokunuş ise ferah bir yaz parfümü ve hızlı kuruyan kaliteli bir havlu. Turunçgil, yeşil veya hafif odunsu notalara sahip kokular sıcak havalarda daha ferah bir etki yaratırken, ince dokulu ve hızlı kuruyan havlular hem çantada daha az yer kaplıyor hem de gün içinde pratik kullanım sağlıyor.