Euronews’ün aktardığı araştırmaya göre katılımcıların yüzde 23’ü, son bir yılda internetten satın alamadığı bir ürünü edinmek için seyahat ettiğini söylüyor. Ancak akımın bütün örnekleri yalnızca yerinde satılmıyor. Ritz Paris’in çevrimiçi mağazası da var. Dolayısıyla cazibe, kimi zaman ürüne ulaşmanın zorluğundan, kimi zaman onu ait olduğu yerde satın alma deneyiminden doğuyor.

BİR TOPLULUĞA AİT OLMAK

Sosyal medya bu isteği besliyor. Skyscanner, Trader Joe’s çantalarını ve Ritz Paris ürünlerini akımın belirgin örnekleri arasında sayıyor. Moda psikoloğu Shakaila Forbes-Bell’e göre aranan nesne, onu taşıyan kişiyi aynı merakı paylaşan bir topluluğa bağlıyor. Ürünü bulmak için yapılan araştırma ve bekleyiş de alışverişin heyecanına dahil oluyor.

Seyahatten eşya getirmek elbette eski bir alışkanlık. Bugün dikkat çeken, küçük bir nesnenin gezi programında başrole yerleşmesi. Müze, restoran ve mahalle seçimine artık peşine düşülen bir çantanın satıldığı adres de eşlik ediyor.

Akımın öne çıkan beş ürünü

Trader Joe’s bez çantaları / ABD: Marketin sosyal medyada ünlenen çantaları, Skyscanner’ın başlıca örneklerinden.

Ritz Paris oyuncak ayıları / Fransa: Otelle özdeşleşen ayılar, lüks konaklama kültürünü koleksiyon merakıyla buluşturuyor.

FamilyMart bölgesel çorapları / Japonya: Ülkenin 47 prefektörlüğü için hazırlanan tasarımlar, ilgili bölgelerde satışa sunuluyor.

İzlanda yün kazakları / İzlanda: Euronews, yerel el örgüsü kazakları akımın zanaat odaklı alternatifleri arasında gösteriyor.

SENĀ KLĒTS örgü eldivenleri / Letonya: Riga’daki mağazanın geleneksel desenli eldivenleri de aynı yazının önerileri arasında.

Tam o sırada küçük çocuğu yere düşüp ağlamaya başladı. Sesi ortalığı inletiyordu.

Arkadaşım bana dönüp, “İşte, gördün mü? Tam olarak anlatmak istediğim bu” dedi. Bütün çabasına rağmen çocuğunun canının yanmasına engel olamamıştı.

Aslında arkadaşım, yıllar içinde aynı kaygının hayatının başka alanlarında da etkili olduğunu fark etmiyordu. Büyük çocuklarının hangi okula gideceğine, kimlerle arkadaşlık edeceğine karar vermeye çalışırken de aynı sözler dökülüyordu ağzından:

“Onları korumaya çalışıyorum. Acı çekmelerini istemiyorum.”

Ne var ki bütün çabasına rağmen çocukları kendi kararlarını veriyordu. Bu kararların sonuçları arkadaşımın beklediği gibi olmadığında ise hayal kırıklığı yaşıyordu.

İş arkadaşları ve yöneticiliğini yaptığı ekip söz konusu olduğunda da durum farklı değildi. Herkese içtenlikle yardım etmeye çalışıyor, kimsenin üzülmesini istemiyordu. Onları da çocukları gibi sahipleniyor, her sıkıntılarına çare olmaya çalışıyordu.

En sonunda, “Artık tükendiğimi hissediyorum” dedi.

Gözden kaçırdığı şuydu: Sevdiklerini korumaya çalışırken farkında olmadan hayatı da kontrol etmeye uğraşıyordu. Zorlukları, sıkıntıları ve bunların yol açtığı acıları daha yaşanmadan önlemek istiyordu. Oysa bütün bunların hayatın bir parçası olduğunu unutuyor, yaşanan deneyimlerin insanı geliştirebileceğini göremiyordu.

Aslında bu, yalnızca arkadaşımın yaşadığı bir ikilem değil.

Çocuklarımızın hayal kırıklığı yaşamasını, dostlarımızın incinmesini, ekip arkadaşlarımızın zorlanmasını hiçbirimiz istemiyoruz. Önlerine çıkabilecek engelleri kaldırmaya, kötü ihtimalleri daha yaşanmadan çözmeye çalışıyoruz. Oysa hayat böyle işlemiyor.

Bir gün çocuklarımız emek verdikleri sınavı kazanamayabilir, istedikleri işi bulamayabilir ya da bir kayıpla karşılaşabilir. Dostlarımız belirsizliklerle, ayrılıklarla ve başarısızlıklarla yüzleşmek zorunda kalabilirler. İş hayatında planlarımız bozulabilir, koşullar değişebilir; çok emek verdiğimiz bir proje beklediğimiz sonucu getirmeyebilir.

Sevdiklerimizi karşılaşacakları her zorluktan ve o zorlukların getirdiği acıdan koruyamayız. Ancak zorluklarla karşılaştıklarında ne yapabileceklerini öğrenmelerine yardımcı olabiliriz. Onlara değişimi fark etmeyi, destek istemeyi ve gerektiğinde yeni bir yol denemeyi öğretebiliriz.

Zorluklar hayatın istisnası değil, parçasıdır. Üzüntüyü, korkuyu, hayal kırıklığını ya da kaygıyı beraberlerinde getirirler.

Bu durumda asıl soru, “Nasıl önlerim?” değil, “Zorluklarla karşılaştığımda nasıl ilerleyebilirim?” olmalıdır.

Bir çocuğa kazandırılabilecek en kalıcı becerilerden biri, zorlukla karşılaştığında yardım isteyebilmesi, seçeneklerini değerlendirebilmesi ve gerekirse yeniden deneyebilmesidir. Doğru olan, onun yerine sorunları çözmek değil; çözüm ararken yanında durmaktır.

İnsan, her şeyin aynı kalmayacağını kabul edip eski düzene tutunmak yerine yeni koşullara uyum sağlayabilir. Zorlukla karşılaştığında korkusunun geçmesini beklemeden bir adım atabilir; neyin işe yaradığını değerlendirip gerektiğinde yönünü değiştirebilir ve yeniden harekete geçebilir.

Marcus Aurelius der ki: “Yoldaki engel, o yolda ilerlemeye yardım eder.” 

Önemli olan, insanın hiç engelle karşılaşmaması değil; karşısına çıktığında nasıl ilerleyeceğini bilmesidir.

‘Kapadokya Hafızası’ menüsü fikri nasıl doğdu; bölgeye ve tariflere uzanan bu bellek araştırması ne kadar sürdü?

‘Kapadokya Hafızası’ fikrini Genel Müdürümüz ve Kreatif Direktörümüz Tolga Tosun ile kurguladık, ben de mutfakta hayata geçirdim. Aslında bu menünün arkasında birkaç aylık bir çalışma değil, yıllardır biriken bir araştırma ve deneyim var. Kapadokya’nın köylerini, ürünlerini, evlerde hâlâ yaşayan tarifleri ve zamanla unutulmaya yüz tutmuş yemekleri uzun süredir takip ediyoruz. Bu menüde de bütün bu birikimi tek bir hikâyede buluşturmak istedik. Bir anlamda, bölgede zaten var olan mutfak hafızasını yeniden görünür kılıyoruz. Menü de yerel tariflerin izinden giderek Kapadokya’nın mutfak belleğini bir araya getiren bir yolculuk olarak kurgulandı. 

Topraktan masaya yaklaşımının Lil’a’nın temel mutfak felsefesine etkisi ne oldu?

Bizde topraktan masaya yaklaşımı, Lil’a’nın mutfak anlayışının en temel parçalarından biri. Önce ürüne bakıyoruz: Nerede yetişiyor, hangi mevsimde en iyi hâlinde, kim üretiyor? Sonra tabağı onun etrafında kuruyoruz. Kendi üretimimiz olan ürünler kadar, bölgedeki üreticilerle kurduğumuz ilişki de bizim için çok değerli. Ürünün gerçek karakterini mümkün olduğunca korumaya çalışıyoruz. Çünkü iyi bir ürününüz varsa bazen ona fazla müdahale etmemek, yapabileceğiniz en doğru şey oluyor.

Coğrafyayla bağ kurmak

Bir yemeğin Kapadokya mutfağına ait olduğunu belirleyen temel unsurlar neler?

Tek başına tarifin adı yeterli değil. Ürünün nereden geldiği, nasıl pişirildiği, bölgede nasıl tüketildiği ve insanların hafızasında nasıl yer ettiği önemli. Kapadokya çok katmanlı bir coğrafya, farklı kültürlerin izlerini aynı mutfakta görebiliyorsunuz. Tahıllar, bakliyatlar, üzüm, kayısı, peynir, kuru kaymak gibi ürünler de bu mutfağın karakterini belirliyor. Bence bir yemeği Kapadokyalı yapan şey, bütün bunların bir araya gelmesi ve o coğrafyayla gerçek bir bağ kurması.

Soğan aşı, çömlek peyniri, yaprak sarma, yarma, peravu, ağpakla, yahni ve ekşili dolma gibi yemekleri çağdaş bir tadım menüsüne taşırken dikkat edilmesi gerekenler sizce nelerdir?

Benim için en önemli şey, yemeği yeniden yorumlarken özünü kaybetmemek. Tekniği değiştirebilirsiniz, sunumu sadeleştirebilirsiniz, dokularla oynayabilirsiniz ama misafir o tabağı yediğinde yemeğin nereden geldiğini hissedebilmeli. Önce geleneksel reçeteyi doğru anlamaya çalışıyoruz, sonra onu bugünün mutfak diliyle yorumluyoruz. Amacımız geleneği başka bir şeye dönüştürmek değil; onu daha rafine bir biçimde anlatmak. Bu yaklaşımı menü boyunca görmek mümkün; örneğin çömlek peyniri farklı dokularla, peravu peynir dolgusu ve reyhanlı domates sosuyla, ağpakla ise tandır kuru fasulyesi, dana kaburga ve pastırmayla sunuluyor. 

Her zaman dengeyi arıyoruz

Yaprak sarmada tandır eti, domates sos, yoğurt ve vişne tozu; yarmada Alyanak buğdayı, vadi balı, ceviz ve kuru kaymak bir araya geliyor. Bu eşleşmeleri kurarken hangi lezzet ilişkilerinden hareket ettiniz?

Her zaman dengeyi arıyoruz. Yaprak sarmada tandır etinin yoğunluğunu, domatesin asiditesi ve yoğurdun ferahlığı dengeliyor. Vişne tozu da tabağa hafif bir ekşilik ve meyvemsi bir katman ekliyor. Yarmada ise Alyanak buğdayının tahılsı karakterini öne çıkarmak istedik. Ceviz bunu destekliyor, vadi balı hafif bir tatlılık getiriyor, kuru kaymak da tabağa daha derin ve sütlü bir lezzet katıyor. Aslında mesele çok malzemeyi bir araya getirmek değil, hepsinin aynı tabakta birbirini tamamlamasını sağlamak. Menüde de bu iki tabak tam olarak bu bileşenlerle kuruluyor. 

Menüyü deneyimleyen bir misafirin bölgenin mutfak kültürüne ilişkin neyi fark etmesini istersiniz?

Kapadokya mutfağının birkaç bilinen yemekten ibaret olmadığını görmesini isterim. Çok güçlü bir ürün çeşitliliği ve çok derin bir yemek hafızası var. Kaymaklı’nın kuru kaymağından Akköy’ün Alyanak buğdayına, Derinkuyu’nun ağpaklasından Uçhisar’ın Emir asma yaprağına kadar her ürün aslında başka bir yere ve başka bir hikâyeye götürüyor.