Ödül alacağımı ilk söylediklerinde zaten çok heyecanlanmıştım. Çünkü “Her sinemacının bir Altın Portakal’ı olmalı” derim hep. Bu, mesleğine verdiğin emeğin karşılığı olan bir ödül. Benim de emeğimi gördüler ve bu yüzden çok mutlu oldum.

Ödülü alırken söylediğiniz “Ben yarışmıyorum, hak ediyorum!” cümlesi geceye damgasını vurdu ve büyük alkış topladı. Bu vurucu cümlenin arkasındaki mesleki gururu bize nasıl anlatırsınız?

Her şeyden önce, yarışmanın farklı bir heyecanı ve stresi var. Ancak burada siz seçilmiş kişi oluyorsunuz. Sinema eleştirmenleri, sinema dünyasının karar vericileri ve yarışmayı düzenleyenler, bu ödülü hak ettiğinize karar veriyor. ‘Ben yarışmıyorum, bunu hak ediyorum’ dememim nedeni de bu. Bizim camiamız çok geniş. Birçok yönetmen, eleştirmen ve uzman bu konuda karar veriyor. Dolayısıyla onların bu kararı vermesi gururumu ikiye katlıyor.

Müzik, oyunculuk, tiyatro ve sahne sanatları... Sanatın bu kadar farklı alanında aynı anda üretken ve dinamik kalabilmeyi neye borçlusunuz?

Çalışmaya inanıyorum tabii ki. Görünmeye ve sevilmeye de inanıyorum. Camia sizi sevmezse bu camiada çok uzun süre var olamazsınız. Bu, aynı zamanda yılların tecrübesine sahip insanlarla çalışmanın kazandırdığı bir şey. Onlardan çok şey öğreniyorsunuz.

Yıllarca sahne arkasında dev isimlerin yanında yer aldıktan sonra sahneye çıkıp elinize ilk mikrofonu aldığınız anı hatırlıyor musunuz?

Aslında arada bana güvendikleri için mikrofonu uzatıyorlardı ya da kamera karşısında görünüyordum. Ancak o zamanlar bu, benim için bir görevden ziyade eğlenceydi. Daha sonra Sezen Aksu bana ilk albümümü yaptığında, bu benim için çok önemli bir göreve dönüştü. Çünkü Sezen Aksu bana güvenmişti ve ben de onun yüzünü kara çıkarmamalıydım. Bu nedenle daha çok çalıştım. Tabii ki kulis arkasında onlardan çok şey öğrendim. Her şeyden önce, ne yapmamam gerektiğini öğrendim. Çünkü hayatım çok profesyonel insanlarla geçti. Bunun da bana büyük faydası oldu.

Suzan Kardeş için o günlerden bugüne neler değişti?

Aslında hiçbir şey değişmedi, ben değiştim. Yılların izlerini ve kilolarını üzerimde taşıyorum. Bunlardan vazgeçmedim, bunları engellemek için de herhangi bir şey yapamadım. Çünkü öyle bir ruhum yok. Bir de tabii ki konforum biraz daha arttı. Bu da çok önemli. Belli bir yaştan sonra insanların sizi daha az yormaya çalışması ve size daha fazla özen göstermesi beni mutlu ediyor.

Kendinizi her zaman gururla bir “Yeşilçamcı” olarak tanımlıyorsunuz. Vizontele setinden bugüne uzanan süreçte; dünün set koşulları ve dayanışması ile bugünün sinema endüstrisini kıyasladığınızda en çok neyi özlüyorsunuz?

Aslında eskiden kalan hiçbir şeyi özlemiyorum. Çünkü eski, eskide kaldı. Zaman çok değişti ve doğal olarak biz de değiştik. Ben hep, “Photoshop çıktı, mertlik bozuldu” diyorum. Bu durum daha da ileriye gitti.

Photoshop, filtreler ve masa başında yapılan düzeltmeler birçok mesleğe de çok fayda sağladı. El emeğini daha çok özlüyorum ve ona daha fazla saygı duyuyorum. Ancak artık böyle şeyler pek fazla kalmadı. Geçmişe çok fazla özenmiyorum. Elbette bazı şeyleri özlüyorum. Açıkçası, en çok aramızdan ayrılanları özlüyorum.

Geçen günlerde dijital platformda yayına giren ‘Organize İşler: Karun Hazinesi’ filmini de sormak isterim size. Nasıl bir deneyimdi sizin için?

Organize İşler, benim göz bebeklerimden biri. İlk filmde makyözdüm. İkinci filmde Yılmaz, şarkıcı olduğum için beni özgür bıraktı. Üçüncü filmde ise “Gel bakalım, oyna” dedi. Bu, benim için çok güzel bir hediye. Sinema tarihine girmiş bir klasik olacak ve o klasiğin içinde yer almak çok gurur verici. Biraz klasiklerin kadını oldum. Bu da çok hoşuma gidiyor. İşte bu da Yeşilçam. Yeşilçamcı olmak başka bir tecrübe. Ancak Yeşilçam’da kalmamak lazım. Çünkü dünyada her şey değişti. Yine de “İyi ki Yeşilçamcı olmuşum” diyorum.

Hayatınızı ve enerjinizi bu kadar zengin tutan, sizi her daim dinamik kılan temel motivasyonunuzu sorarak sohbetimizi sonlandırmak isterim...

Motivasyonum hayal kurmaktan geçiyor. Hayallerimden vazgeçemiyorum, çok fazla hayal kuruyorum. Zaten bir hayal dünyasında yaşıyoruz. Bir sinemacı olarak bunu çok rahatlıkla söyleyebilirim.

Sinema zaten bir hayal dünyası. Ben de bu dünyanın içine çok fazla dâhil oldum ve hayallerimle yaşıyorum. Elimden geldiğince onları gerçekleştirmeye çalışıyorum. Bu yüzden “Hadi kalk Suzan, bunu da yap. Hadi kalk, bunu da yap” diyerek kendimi harekete geçirmeyi seviyorum. Açıkçası, bu da beni motive ediyor.

‘Parasite’ ve ‘No Other Choice’ gibi filmlerde gördüğümüz üzere, kapitalizmin yarattığı eşitsizlikler Güney Kore sinemasının sık sık döndüğü konulardan. Lee Chang-dong da bu meselelere yabancı değil. ‘Burning’ filminde sınıfsal öfkeyi irdeleyen yönetmen, ‘Possible Love’ filminde ekonomik gücün evliliklere, arkadaşlıklara, hatta insanların birbirlerine gösterdiği nezakete nasıl etki ettiğini gösteriyor.

“Komşunun malına göz dikmeyeceksin.” Film, On Emir’in sonuncusuyla açılıyor. Kendi hayatımızı sürekli başkalarınınkiyle karşılaştırdığımız bir çağda düşündürücü bir başlangıç. Üstelik arzuladığımız şey her zaman para ya da eşya değil. Başkalarının özgürlüğüne, mutluluğuna, gördüğü ilgiye de özenebiliyoruz.

Hikayenin merkezinde farklı toplumsal sınıflardan iki evli çift bulunuyor. İşini kaybettikten sonra hayata küsen Ho-seok, eşi Mi-ok ve oğulları Cheol, Ho-seok’la aynı fabrikadan işten çıkarıldıktan sonra intihar eden bir arkadaşlarının cenazesine katılıyor. İşçilerin yaşadıklarını filme almak isteyen belgesel yönetmeni Ye-ji ile burada tanışıyorlar. Ho-seok röportaj vermeyince Ye-ji, Mi-ok’la yakınlaşıyor. İki kadın arasında başlayan dostluk iki aileyi bir araya getiriyor. Böylece Mi-ok, Ye-ji’nin yatırım sektöründe çalışan varlıklı eşi Sang-woo’yu da tanıyor.

Ho-seok’un yaşadıkları, işsizliğin insanın hayatından neler götürebileceğini düşündürüyor. Fabrikada çalışanlara “yaşayanlar”, işten çıkarılanlara “ölüler” deniyor. Bir zamanlar aynı safta mücadele eden insanlar artık birbirlerinin yüzüne bakmakta zorlanıyor. Ho-seok bütün bu öfkeyi eve taşıyor. Mi-ok ise hem geçim derdiyle uğraşıyor hem de kocasının yaşadıklarının ağırlığını taşıyor. İşçilerin mücadelesinin yenilgiyle sonuçlanması, yıllar sonra bile ailenin hayatını belirlemeye devam ediyor.

Ye-ji’nin niyeti iyi olabilir ama işçilerin sesini duyurma çabası zaman zaman onların ne hissettiğini unutmasına neden oluyor. Belgeseli için istediği görüntüleri elde etmeye öyle odaklanıyor ki Ho-seok’un neden konuşmak istemediğini anlamaya pek çalışmıyor. Oysa insan bazen yaşadıklarını anlatmak bile istemeyebilir. Peki birinin hikayesini anlatırken onun ne istediğini, ne hissedeceğini ne kadar önemsiyoruz? Ye-ji çekimleri bitirip kendi rahat hayatına dönecek. Ho-seok ile Mi-ok ise bütün bunları yaşamaya devam edecek.

Sang-woo’nun dünyasında para, gündelik bir endişe olmaktan çıkmış. Kibar, cömert, kendinden emin. Mi-ok’un onu Steve Jobs’a benzetmesi boşuna değil. Onda kendi hayatında eksikliğini hissettiği bağımsızlığı ve başarıyı görüyor. Oysa Sang-woo’nun rahatlığı büyük ölçüde ailesinden devraldığı servete dayanıyor. Deniz kıyısındaki yazlığında çocukluğundan beri tanıdığı çalışanı düdükle çağırması, onun için sıradan bir hareket. Küçük Cheol’un da ilgisini çeken bu düdük, bir çocuğun yetişkinlerin dünyasındaki eşitsizliklerle nasıl tanıştığını gösteriyor.

Lee Chang-dong’un sinemasında böyle küçük ayrıntıların ayrı bir yeri var. Mi-ok’un kilo verince parmağından kayan yüzüğü, Ho-seok’un bahçede arkadaşları için yaptığı ama kimsenin etrafına oturmadığı masa, Sang-woo’nun düdüğü... Evliliğin, kaybedilen dayanışmanın ve sınıfsal üstünlüğün izlerini taşıyan bu nesneler, karakterlerin birbirleriyle kuramadıkları ilişkileri görünür kılıyor.

Mi-ok’un başka bir hayatı merak etmesini anlamak zor değil. Yıllardır kocasının öfkesiyle, evin geçimiyle ve ertesi günün kaygılarıyla uğraşıyor. Sang-woo’nun ilgisinden hoşlanıyor, fakat onun dünyasında da paranın insan ilişkilerini nasıl belirlediğini görüyor. Başkasının hayatını isterken o hayatın hangi koşullarda mümkün olduğunu ne kadar düşünüyoruz?

Yönetmen kimseyi kolayca aklamıyor. Ho-seok’un yaşadığı haksızlık, Mi-ok’a çektirdiklerini haklı kılmıyor. Kadının başka bir hayatı merak etmesi de kocasını sevmediği anlamına gelmiyor. Jeon Do-yeon ile Sul Kyung-gu’nun oyunculukları özellikle burada etkileyici. Yıllardır aynı evi paylaşan iki insanın birbirlerini ne kadar iyi tanıdıklarını ve yine de ne kadar yalnız olduklarını seyirciye hissettiriyorlar.

164 dakikalık ‘Possible Love’, bu yıl Netflix’te izlediğim en iyi film.

Lee Chang-dong, sınıf farklarını ve başkalarının hayatlarına duyduğumuz arzuyu anlatırken bir yandan da elimizdekilerin ne kadar farkında olduğumuzu sorguluyor. Ho-seok ile Mi-ok’un kırgınlıkları kolay geçecek gibi değil. Ama onca hayal kırıklığına rağmen birlikte kurdukları hayatta hâlâ birbirlerine yer açabiliyorlar. Belki de filmin mümkün olup olmadığını sorduğu sevgi tam burada başlıyor.

Kısa süre önce, ‘Sabri Ülker İstanbul Science Summit’i düzenlediniz. Zirve Türkiye’de çocuk beslenmesi ve halk sağlığı alanında nasıl somut bir etki yarattı sizce?

Çocukluk dönemi beslenmesi, bireyin yaşam boyu sağlık yolculuğunu etkileyen en kritik alanlardan biri. Ve Türkiye’de hem bu alanda hem halk sağlığı alanında kalıcı ilerleme sağlayabilmek için bilim insanları, sağlık profesyonelleri, kamu kurumları ve sivil toplum arasında güçlü bilgi alışverişine ihtiyaç var. İstanbul Bilim Zirvesi’nin bu açıdan önemli bir platform oluşturduğuna inanıyoruz. Farklı disiplinlerden uzmanları bir araya getirerek ortak çözüm üretme kültürünü güçlendiren Zirve’de paylaşılan bilimsel bilgilerin, çocukların sağlıklı büyümesini destekleyen çalışmalara katkı sağlamasını, aileler, öğretmenler ve sağlık profesyonelleri için yol gösterici olmasını hedefliyoruz.

Sabri Ülker Gıda Araştırmaları Enstitüsü Vakfı’nın beslenme ve sağlık alanındaki çalışmalarının toplumda bulduğu karşılığı nasıl değerlendiriyorsunuz? Etkiyi hangi göstergelerle ölçüyorsunuz?

Vakfımızın çalışmalarının etkisini değerlendirirken hem erişim hem de davranış değişikliğine katkı sağlayan göstergeleri takip ediyoruz. Örneğin ‘Yemekte Denge Eğitim Projemizle’ bugüne kadar 25 ilde 7 milyonu aşkın çocuk, anne baba ve öğretmene ulaştık. Farklı ülkelerden araştırmacıları, sağlık profesyonellerini ve genç bilim insanlarını bir araya getiren uluslararası iş birliklerinin gelişmesini bilimsel etki açısından son derece kıymetli buluyorum. Newcastle Üniversitesi ile Hacettepe Üniversitesi araştırma iş birliği ve Sabri Ülker Geleceğin Bilim Lideri Ödülü gibi girişimlerimiz bu yaklaşımın önemli örnekleri arasında yer alıyor.

Benim özellikle önem verdiğim konulardan biri de bilimsel bilginin yalnızca akademik çevrelerde kalmayıp toplum yararına dönüşebilmesi. Vakıf olarak geniş bir paydaş grubuna ulaşabilmeyi en değerli çıktılarımızdan biri olarak görüyorum.

Gıda sektörünün içinden gelen bir vakfın bilimsel araştırmaları desteklemesi bilimsel bağımsızlık ve kamuoyunun güveni konusunda da sorumluluk getiriyor. Vakıf olarak, bağımsızlığı korumak adına hangi ilkelerle hareket ediyorsunuz?

Bilimsel ilerlemenin ancak bağımsızlık, şeffaflık ve eleştirel değerlendirme kültürüyle mümkün olduğuna inanıyoruz. Kamuoyunun güvenini de bu ilkeler doğrultusunda koruyor ve güçlendiriyoruz. Bu yaklaşım doğrultusunda, ulusal ve uluslararası düzeydeki tüm faaliyetlerimiz, farklı uzmanlık alanlarını temsil eden saygın akademisyenlerden oluşan bağımsız Bilim Kurulumuzun rehberliğinde yürütülüyor. Beslenme, tıp, halk sağlığı, eğitim ve ilgili disiplinlerden bilim insanlarını buluşturan bu yapı, önceliklerin belirlenmesinde ve programların değerlendirilmesinde önemli rol üstleniyor.

Yıldız Ventures aracılığıyla girişimlere de yatırım yapıyorsunuz. Gıda alanında önümüzdeki yıllarda en büyük değişimi hangi yeniliklerin yaratacağını düşünüyorsunuz?

Önümüzdeki yıllarda en önemli dönüşümün, tarımda kaynakların daha verimli kullanımını sağlayan teknolojilerde, üretimde yapay zeka ve veri uygulamalarında, gıdanın raf ömrünü uzatan ve kayıpları azaltan çözümlerde yaşanacağını düşünüyorum. Bir yeniliğin başarısını ise teknolojik kabiliyeti kadar sahada kullanılabilmesi ve tüketici tarafından benimsenmesi belirleyecek. Güven, lezzet, erişilebilirlik ve fiyat gibi temel beklentileri karşılayabilen çözümlerin de kalıcı bir karşılık bulacağına inanıyorum.

Kısa vadede Sabri Ülker Vakfı’nın hangi alanda belirgin bir fark yaratmasını istiyorsunuz? Bu hedefe ulaşıldığını hangi somut sonuçlardan anlayacağız?

Beslenme ve halk sağlığı alanında uluslararası araştırma iş birliklerini geliştirmeyi ve bilimsel bilgiyi günlük hayatta uygulanabilir hale getirmeyi önceliklendirmeye devam edeceğiz.

Bu yıl uluslararası boyuta taşıdığımız Sabri Ülker Geleceğin Bilim Lideri Ödülü’nün etki alanını daha da genişletmeyi hedefliyoruz. Newcastle Üniversitesi ile Hacettepe Üniversitesi arasındaki iş birliğiyle ortak araştırmaları ve araştırmacı değişimini desteklemek, İstanbul Bilim Zirvesi aracılığıyla kurulan uluslararası bilimsel ilişkilerin yeni projelere dönüşmesini sağlamak da önceliklerimiz arasında.

Bu hedeflere ne ölçüde ulaştığımızı; desteklenen ortak araştırmalar, bu çalışmalardan doğan bilimsel yayınlar, uluslararası deneyim kazanan genç araştırmacılar ve devam eden iş birlikleri üzerinden değerlendirmek istiyoruz. Topluma yönelik çalışmalarımızda çocukların, ailelerin ve öğretmenlerin beslenme bilgisindeki gelişimi ve öğrendiklerini günlük alışkanlıklarına ne ölçüde yansıtabildiklerini izlemeyi de önemsiyoruz.

PROF. DR. MURAKAMİ:

Her ülke kendi sorunlarına odaklanmalı

Tokyo Üniversitesi’nden Epidemiyoloji Profesörü Kentaro Murakami, Japonya’da okul yemeklerinin çocukların yetersiz besin alımını azalttığını ortaya koyan araştırmalarından hareketle okul beslenmesinin çocuk sağlığındaki rolünü ve ülkeler için çıkarılabilecek dersleri anlattı.

Çocukların beslenme kalitesini ve bunu belirleyen etkenleri araştırıyorsunuz. Bu araştırmalarda sizi en çok şaşırtan ya da sonuçları açısından en önemli bulgu ne oldu?

Japonya’da çocukların okul yemeği yedikleri ve yemedikleri günlerdeki beslenme düzenlerini karşılaştıran araştırmalar, okul günlerinde birçok besin öğesinin yetersiz alımının azaldığını, hane gelirine bağlı beslenme farklılıklarının ise ortadan kalktığını ortaya koydu.

2020’de, pandemi nedeniyle Japonya’da okulların kapalı olduğu dönemde yürüttüğümüz araştırma da bu bulguları destekledi. Bu çocuklar daha sık öğün atlıyor; daha az sebze, meyve, balık ve süt ürünü, daha fazla tatlı ve şekerli içecek tüketiyordu. Hem okul günlerinde hem de okul dışındaki günlerde yağ ve tuz tüketiminin yüksek olması ise benim için şaşırtıcıydı.

Japonya’daki deneyimin başka ülkelere aktarılabilecek yönleri hangileri; hangi koşullar ülkeden ülkeye değişmek zorunda?

Japonya’daki sistem evrensel kapsayıcılığa sahip. İlkokul öğrencilerinin neredeyse tamamı ve ortaokul öğrencilerinin yaklaşık yüzde 90’ı tam bir okul yemeği alıyor. Menüler, enerji ve besin öğeleri açısından ulusal standartlara göre hazırlanıyor.

Diğer ülkelere aktarılabilecek temel ilkeler; yalnızca belirli grupları değil tüm çocukları kapsamak, standartları beslenme verilerine dayandırmak ve okul yemeklerini sadece gıda desteği değil aynı zamanda eğitim faaliyetinin bir parçası olarak görmek olabilir. Öte yandan menülerin yerel beslenme kültürüne ve gıda arzına uygun olması gerekir. Beslenme standartları her ülkenin kendi sorunlarını hedeflemeli ve finansman modeli yerel bütçe koşullarına göre şekillendirilmeli.

Bir programın çocukların beslenmesini iyileştirdiğini göstermek için hangi sonuçlar izlenmeli?

İzleme ve değerlendirme açısından ‘kapsayıcılık ve tüketim’, ‘beslenme kalitesi’ ve ‘eşitsizlik göstergeleri’ne odaklanılmasını öneririm. Bu kapsamda öncelikle kaç çocuğun okul yemeğine eriştiği ve sunulan yemeğin ne kadarının tüketildiği izlenmeli. Çocukların hem okul günlerinde hem de okul dışındaki günlerdeki beslenme kalitesi ve besin alımları da değerlendirilmelidir. Ayrıca hane geliri ve bölgelere göre beslenme farklılıklarının zaman içinde azalıp azalmadığı ve aşırı tüketim düzeyleri takip edilmeli.

Sizce beslenme epidemiyolojisi, çocukların beslenme güvencesine yönelik politikaların geliştirilmesine nasıl katkı sağlayabilir?

Beslenme epidemiyolojisi, çocukların gerçekte ne yediğini ve hangi grupların risk altında olduğunu ortaya koyar. Çocukların beslenme durumları güvenilir şekilde ölçülemiyorsa, hiçbir politika etkin biçimde izlenemez. Ayrıca çocukların beslenmesine ilişkin verilerin büyük kısmı gözlemsel çalışmalara dayanır. Bu çalışmalar, ilişkileri gösterebilir ancak neden-sonuç ilişkisini kanıtlayamaz. Mevcut kanıtların doğru yorumlanması beslenme epidemiyolojisinin güvenilir verileriyle mümkündür diyebilirim.

Çöldeki bu açık hava sergisini Art D’Égypte düzenliyor. Fransız-Mısırlı küratör Nadine Abdel Ghaffar, ülkenin zengin kültürel mirasıyla çağdaş sanat arasında diyalog kurmak amacıyla bu sanat platformunu 2016’da hayata geçirdi. 2019’da UNESCO’nun himayesine alınan platformun amiral gemisi, bu yıl altıncısı düzenlenen ‘Forever Is Now.’ İstanbul’daki son sergisi ‘Dün ile Bugün’ için 1600 yıllık Şerefiye Sarnıcı’nı seçen Seçkin Pirim, bu yılki sergiye katılan sekiz sanatçı arasında. Pirim’in Mısır’a özgü doğal taştan yaptığı, 400 × 400 × 600 santimetre ölçülerindeki ‘The King’s Road’ (Kral Yolu) adlı eseri, ülkedeki tapınakları, taş ocakları, tören alanları ve ticaret güzergâhlarını birbirine bağlayan antik yollardan esinleniyor.

Fotoğraflardan gördüğüm kadarıyla sanatçı, bu antik yolları kendi heykel diliyle yorumlarken ikisi siyah, dördü beyaz olmak üzere altı taş sütun kullanmış. Sütunlar bir geçit oluşturuyor. Böylece ‘The King’s Road’, ziyaretçiyi eserin içinde yürümeye davet ediyor. Pirim sergiye koleksiyoner, iç mimar ve iş insanı Haldun Kilit’in Dubai merkezli galerisi AWC Contemporary ile katılıyor. Eserin küratörlüğünü Ayça Okay üstleniyor.

Kahire’ye gitmek üzere yola çıkmadan önce bir araya geldiğimiz Ayça Okay, son dönemde pek çok başarılı işe imza attı. İki yıldır Art D’Égypte’in küratör ekibinde Türkiye’den bir isim olarak yer alan Okay, geçen yıl da aynı sergide Mert Ege Köse’nin ‘The Shen’ adlı anıtsal eserinin küratörlüğünü üstlenmişti. “Etkinliğe bölgeden bir kadın sanat profesyoneli olarak dahil olmak ve Türk sanatçılara alan açmak çok değerli” diyen Ayça Okay, “Bu edisyon için Türkiye’den bir sanatçı önermiş olmak ve Seçkin Pirim ile birlikte çalışmak kariyerimin önemli dönüm noktalarından biri” diye ekliyor.

Telefonla görüştüğüm Seçkin Pirim’e, 1600 yıllık bir sarnıçtan sonra çölde, 4 bin 500 yıllık Gize Piramitleri’nin önünde heykel sergilemenin nasıl bir duygu olduğunu sordum. Pirim’in verdiği cevap şöyle: “Çölden öte böylesine büyülü bir alanda heykel yerleştirmek fazlasıyla heyecanlıydı. Özellikle son dönemlerde geçmiş ile gelecek ve bugün arasında gidip gelen, ilhamını antik şehirlerden alan işler yaptığım göz önüne alındığında eserimi, gerçek bir tarih içinde sergileme fırsatı bulduğum için mutluyum.” Sanatçı, Mısır’da geleneksel olarak kullanılan doğal taşın seçilmesinin bilinçli bir tercih olduğunu belirterek “Bu seçim, bölgeye ve kültürel mirasına duyulan saygının bir ifadesi niteliğinde” diyor.

ANTİK TARİHE ÇAĞDAŞ YORUMLAR

Seçkin Pirim’in yanı sıra sergide yer alan sanatçılardan bazılarını ve her birinin Gize Piramitleri’yle kurduğu bağı tanıtmak istiyorum. İngiliz-Fransız sanatçı ve ödüllü film yönetmeni Charlotte Colbert’in ‘Olası Manzaralar’ adlı çelik eseri yarım daire biçiminde. Üzerindeki bezemeler Dalí’yi hatırlatıyor. Fransız-Amerikalı multimedya sanatçısı Raphaele Shirley, ‘Pasaj’ adlı enstalasyonunda örgülü palmiye dalları, bakır ve çelikten yaptığı daireleri iç içe geçirmiş. Geleneksel malzemelerle modern teknikleri buluşturan eser, Antik Mısır’ın gökyüzü tanrıçası Nut’a göndermede bulunuyor.

Farklı disiplinlerde çalışan Fransız sanatçı Geoffroy Pithon, ‘Hortus Pictus’ adlı mimari yapıyı göz alıcı renklerle, çiçeği andıran desenlerle boyamış. Suudi Arabistanlı sanatçı Abdul Rahman Taha’nın ‘Toplanma’ adlı eseri, üst üste konmuş iki tavla taşını andırıyor. Basit bir oyunun insanları nasıl bir araya getirebildiğini hatırlatıyor.

Çinli sanatçı Jiang Qiong Er’in ‘Sevgiyi Ekme Zamanı’ adlı enstalasyonu, antik uygarlıkların mitolojik figürlerinden oluşuyor. Sanatçı bu figürleri paslanmaz çelikten ve altın renkli fiber malzemeden üretmiş.

MISIR'I NEDEN KISKANDIM?

Şimdi gelelim Mısır’ı neden kıskandığıma. 28 Kasım’a kadar sürecek olan ‘Forever Is Now’ sergisi Mısır’ın tarihi ve kültürel mirasına nasıl sahip çıktığının göstergelerinden sadece biri.

Eski Mısır uygarlıklarına ait eserlerin sergilendiği, 862 milyon Euro’ya mal olan Büyük Mısır Müzesi’nin görkemli açılışını hatırlayın. Kostümlü bir resmigeçidi andıran o muhteşem gösteriyi dünya televizyonları günlerce yayınlamıştı.

Zengin kültürel ve tarihî mirası nedeniyle Mısır’daki bakanlıkların yapılanması bizimkinden tamamıyla farklı. Art D’Égypte’in ‘Forever Is Now’ gibi sergi ve projeleri Mısır Kültür Bakanlığı, Mısır Dışişleri Bakanlığı, Mısır Turizm ve Eski Eserler Bakanlığı ve Mısır UNESCO Milli Komisyonu’nun kanatları altında ilerliyor. Kurumlar arasındaki eşgüdüm sayesinde Mısır, ülkenin tanıtımına büyük katkı sağlayan projelere imza atabiliyor.

Son derece vizyoner bir kadın olan Nadine Abdel Ghaffar tarafından hayata geçirilen Art D’Égypte 2019 yılından itibaren modern ve çağdaş Mısırlı sanatçıları Abu Dabi, Art Genève gibi uluslararası fuarlarda desteklediği gibi yurt dışında sergiler, seminerler düzenliyor.

Tarihi yaklaşık 12 bin yıl öncesine uzanan Göbeklitepe’den başlayarak sayısız Anadolu uygarlığına, antik krallıklara ve imparatorluklara, Bizans’a ve nihayet Osmanlı’ya ev sahipliği yapan Türkiye’de neden Art D’Égypte gibi bir oluşum yok?

Oluşumun küratoryal ekibinde yer alan Ayça Okay ile bunu konuşuyoruz. Baksı Müzesi, AWC Contemporary, Sanko Sanat gibi kurumlarla ve Türkiye’nin önde gelen koleksiyonerleriyle çalışan Okay, Efes gibi antik yerleşimlerde ‘Forever Is Now’ benzeri projeler için Kültür ve Turizm Bakanlığı dahil pek çok kurumun kapısını çalmış. Haklı olarak “Efes’te düğünler, konserler yapılıyor, neden çağdaş sanat sergisi olmasın?” diye soruyor. Günün birinde Art D’Égypte gibi bir oluşuma sahip olursak belki olur.

Özyeğin Filarmoni’de kuşaklar buluştu

Hüsnü Özyeğin’in kurduğu, sanat yönetmenliğini Fazıl Say’ın üstlendiği Özyeğin Filarmoni Orkestrası, genç müzisyenlerle usta yorumcuları buluşturuyor.

Geçen akşam İstanbul Lütfi Kırdar Kongre ve Sergi Sarayı’nın Asım Kocabıyık Salonu’nu dolduran kalabalıkla birlikte, müzik yaşamımıza fırtına gibi giren Özyeğin Filarmoni Orkestrası’yla tanıştık. Sanat yönetmenliğini Fazıl Say’ın üstlendiği orkestranın tanıtım konserinde, Çin kökenli Yeni Zelandalı genç şef Tianyi Lu’nun yönetiminde Ludwig van Beethoven’ın ‘Egmont Uvertürü’ ile Say’ın ‘Mother Earth’ piyano konçertosunu dinledik.

Fazıl Say’ın “Türkiye’nin ekonomi camiasının Hüsnü abisidir, yol göstericisidir” dediği Fiba Grubu’nun kurucusu Hüsnü Özyeğin’in vizyonuyla hayata geçen 80 kişilik orkestra, genç müzisyenleri ustalarla buluşturuyor. Aralarında Berlin Filarmoni Orkestrası’nda çalan kemancı Hande Küden ile İsviçre’deki Suisse Romande Orkestrası’nın başviyolacısı Elçim Özdemir de var. Fazıl Say, Avrupa’nın çeşitli şehirlerinde çalışan başarılı Türk müzisyenleri tek tek seçerek davet etmiş. Elçim Özdemir’in tanıtım filminde işaret ettiği gibi, Avrupa’da, ABD’de orkestraların kapandığı dönemde Özyeğin Filarmoni Orkestrası son derece cesur, heyecan verici bir girişim. Açılış konuşmasında “Bundan 40 yıl önce Finansbank’ı kurduğumda birisi günün birinde orkestra kuracağımı söyleseydi ‘Önce şu üç çeyreği kapatalım, sonra konuşuruz’ deyip geçiştirirdim” diyen Hüsnü Özyeğin müziğin hayatını hep renklendirdiğini söylüyor. “Hayatım boyunca insana yatırım yapmaya inandım” diyen Özyeğin 37 yıldan beri Özyeğin Vakfında, 33 yıldır AÇEV’de, 20 yıldır Özyeğin Üniversitesi’nde hep “gençlere nasıl destek oluruz?” sorusunun cevabını aradıklarını söylüyor.

“Şimdi aynı soruyu orkestra çatısı altında soruyoruz” diyor. Özyeğin, filarmoni orkestrasını bir konser serisinden çok daha fazlası olarak hayal ettiğini, klasik müziği gençlerin gündelik yaşamının doğal bir parçası haline getirmeyi arzu ettiğini belirterek “Özyeğin Orkestrasını herkesin klasiği haline getirmek istiyoruz” diyor. Atatürk’ü anıp 10 Kasım’dan söz ederken sesinin titrediği, yanağından bir damla gözyaşının süzüldüğü gözden kaçmıyor. Gözyaşı, umut, heyecan… Hepsi bir arada. Orkestranın hedefi genç nesillerin klasik müziği kucaklamasını sağlamak ama en önemlisi genç müzisyenlerin gelişimine destek olmak.

Fazıl Say, orkestranın yaş ortalamasının 27-28 olduğunu belirtiyor. Türkiye’de müzik yapan genç kuşağa duyduğu hayranlığı dile getirirken bu gençlerin geleceğine umut olmak istediklerini söylüyor. “Bu orkestrada 19 yaşında, 20 yaşında, 21 yaşında, 23 yaşında, yurt içi ve yurt dışında okuyan, inanılmaz başarılara imza atan, yarışmalar kazanan gençlerimiz var. Orkestramız onların gelişiminde çok önemli bir rol oynayacak” diyor.

Özyeğin Filarmoni Orkestrası 2026-2027 sezonunda altı konser verecek.