Önceki hafta, İtalya Milano havalimanın hemen yanındaki Vizzola Ticino test pistinde ‘P Zero Cyber Tyre’ lastiklerinin sınırlarını, Avrupa fiyatı 3,1 milyon Euro olan bir Pagani ile zorladık. Üstelik çılgın hızları, en abartılı motor seslerini tümüyle ıslak zeminde yaşayarak… Utopia Roadster’ın yanına geldiğimizde bu aracın sadece 864 HP ile sınırlı olmadığını; aslında 4 tekerleğin altındaki asfaltı hissedebilen ilk hiper otomobil olduğunu fark ediyorduk. Pagani’nin 130 adetle sınırlı bu açılabilen tavanlı şaheseri, Pirelli’nin Cyber Tyre teknolojisini orijinal ekipman olarak kullanan ilk otomobil olma özelliğini taşıyor.
Bu, bir lastik üreticisi ile bir hiper otomobil markasının, Bosch Engineering’in sistem entegrasyonu uzmanlığıyla birleşerek otomotiv güvenliğinde yeni bir çağ başlattığı anlamına geliyor.
6.0 lt çift turbo V12’li mekanik sanat eseri Utopia Roadster, hiçbir hibrit desteği olmadan 2.800 ila 5.900 devir aralığında 1.100 Nm tork üretiyor. Bu devasa kuvvet, 7-ileri Xtrac imzalı manuel şanzımanla arka tekerleklere iletiyor.
Utopia’nın en etkileyici teknik başarısı, 1.280 kilogram kuru ağırlığı korumasıyken; ağırlık dengesini sağlamak için Carbo-Titanium HP62-G2 ve Carbo-Triax HP62 gibi kırktan fazla farklı karbon kompozit formülünün kullanmış. Bu ağırlık avantajı, 1,57 kg/HP’lik güç-ağırlık oranıyla birleşince, 350 km/h azami hıza ve 0-100 km/h’yi 3,1 saniyede tamamlama kabiliyetine ulaşmasını sağlıyor.
GERÇEK ÖLÇÜMÜ
Ancak tüm bu mühendislik harikası hız canavarını güvenle yürüten asıl teknoloji, Pirelli Cyber Tyre tekniği… Lastiğin içine gömülü sensör, fabrikada oluşturulan dijital ikiz ile eşleştirilerek lastiğin tipi ve karakteristikleri hakkında benzersiz bir kimlik kazanıyor. Sensör, Bluetooth Low Energy protokolü üzerinden basınç, gerçek hamur sıcaklığı, üç eksenli ivme ve lastik kimlik bilgilerini aracın Bosch alıcılarına iletiyor. Bosch Engineering’in geleneksel şasi kontrol mimarilerinde lastiği geçmişte bir ‘kara kutu’ olarak tanımlasa da; Cyber Tyre, artık bu zemin bilinmezlerini aydınlatarak ESP, ABS ve çekiş kontrol sistemlerinin lastiğin o anki fiziksel durumuna göre proaktif olarak müdahale etmesini sağlıyor.
Sistemin kalbindeki en kritik parametre, kabin içi sıcaklıktan bağımsız olarak ölçülen gerçek lastik karkas sıcaklığı… P Zero Trofeo RS gibi ultra yüksek performans lastikleri kuru zeminde optimum sürtünmeye ancak 70°C bandında ulaşırken, soğuk veya ıslak zeminde polimerin viskoelastik direnci değişir ve sürtünme tepe noktası daha düşük bir kayma oranına kayar. Pagani Utopia Roadster’da ekstrem arka aks torku, lastik soğukken sistem tarafından otomatik olarak kısıtlanıyor. Lastik optimum çalışma sıcaklığına ulaştığında ise tork tamamen serbest bırakılıyor. Pagani, aracı Trofeo RS, Corsa ve Winter üç farklı Pirelli lastik setiyle geliştirmiş. Her birinin farklı karkas sertliği ve bileşimi nedeniyle ESP kalibrasyonları otomatik olarak değişiyor. Sistem, farklı sıcaklık matrislerine göre güncellenen parametrik modeller ve aşınma durumunu hesaba katan adaptif modellerle evrilerek ABS ve TCS’yi lastiğin anlık durumuna göre optimize ediyor.
Vizzola pistindeki testlerde, 38 derece sıcaklık ve 61 derece asfalt zeminde kış lastikleri, 110 km/h’ten yapılan acil frenlemede kilitlenerek uzun mesafede dururken, Cyber Tyre ile lastiklerin tutunma hissi anında geri geliyor ve fren mesafesi 5,4 m kısalıyordu. Aquaplaning testinde ise yarı-slick lastiklerle tutunma biterken, Cyber Tyre ile su birikintisine hiçbir dengesizlik belirtisi göstermeden girdik ve kontrol edilebilir olarak çıktık. Sistem, ön lastikler tutunmasını kaybettiğinde arka aksa asimetrik fren veya tork vektörlemesi uygulayarak aracı güvenli rotada tutuyor.
Teknolojinin olgunluğu, Pagani Utopia Roadster ile gerçekleştirilen 1.500 kilometrelik Avrupa yolculuğunda da kanıtlandı. San Cesario sul Panaro’dan Bosch Engineering’in Abstatt’taki tesisine ve ardından Pirelli’nin Milano’daki genel merkezine uzanan bu rota, sistemin üç ortağın eşgüdümüyle seri üretime nasıl hazırlandığını gösterdi. 12 ay süren geliştirme, 19 hafta süren pist testleri, 50 set lastik ve 350 km/h’yi aşan hız denemeleriyle şekillenen süreçte, Cyber Tyre’ın fren ve traksiyon sistemlerinin kontrolüyle entegrasyonu, geleneksel uzlaşma tabanlı kalibrasyonların yerini, her lastik tipine özel otomatik tanımlama yapan ‘Tire ID’ fonksiyonuna bırakmış. Yalnızca lastik tipini değil, gerçek karkas sıcaklığını ve basıncını da HMI üzerinden sürücüye sunulurken, yasal TPMS gereklilikleri de karşılanıyor.
Cyber Tyre, lastik endüstrisindeki ilk donanım ve yazılım entegre sistemi olarak, gömülü sensörlerden toplanan verileri Pirelli’nin tescilli algoritmalarıyla işleyip araç elektroniğiyle gerçek zamanlı iletişim kuruyor. Bu teknoloji, MIRS prosesinin en son evriminde endüstriyel doğrulama aşamasına gelmiş olun ABD Georgia’daki Rome tesisinde en ileri seçenek olarak üretime başlıyor.
Teknoloji, Pagani dışında başta Aston Martin gibi pek çok markanın benimsemesine aday… Sensör füzyonu ile ADAS ve otonom sürüş sistemlerine evrilecek altyapı hazırlanıyor. Bağlantılı araçların altyapıyla etkileşimi kapsamında İtalyan otoyol ağında başlatılan pilot projelerle Cyber Tyre, yol yüzeyi izleme ve öngörücü bakım çözümlerini geliştiriyor. Ayrıca bilgisayarlı tahmin ve yapay zeka uzmanı İsveçli Univrses’e yatırım yaparak kameralar ve yapay zeka ile yol ve işaretleri ‘okuyabilen’ bir ekosistem kuruyor. Napoli Federico II Üniversitesi spin-off’u RIDEsense ile yapılan anlaşma ile Pirelli, sanal sensör algoritmalarını ekleyerek ekosisteminin yazılım katmanını güçlendiriyor. Aquaplaning tespitinden araç teşhisine uzanan yeni fonksiyonlar, fizik tabanlı algoritmaları, standart üretim araçlarının ECU’larında çalışabilecek sanal sensörler sunarken, Kymes platformu ile test ve motorsporları erişimiyle geliştirmeler devam ediyor. Politecnico di Milano spin-off’u Niulinx’e yapılan yatırımla da, otonom sürüşün eksik halkası tamamlanıyor.
Otomotiv tarihinde güvenliği değiştiren teknolojiler hep oldu; emniyet kemeri, ABS, ESP… Bugün radarlar, kameralar ve yapay zeka eklendi. Ancak hepsinin ortak zayıf noktası, otomobilin yola temas eden tek parçasının ne hissettiğini bilmemesiydi. Otonomlar da, çevrelerini görebiliyor, ama zeminin durumunu hissedemiyor. Pirelli’nin 20 yılı aşkın süredir üzerinde çalıştığı Cyber Tyre ekosistemi, tüm araç sistemleriyle birleşip yolu görmenin ötesinde hissetmeyi başlatıyor.
Hayat kurtaran bu tip teknolojiler, Pagani gibi düşük hacimli hiper otomobillerin “bespoke” sistemi değil, herkesin kullandığı araçlarda standart hale gelmeli.
