Eski bir otomobilin kadim ruhu, sadece paslanmaz çelik ve dökme demirden ibaret değildir; o, durmuş bir zamanın halen nefes alan, hırıltılı da olsa bir kalp atışı taşıyan paha biçilmez bir anıdır… İşte bu yüzden, her yıl Mayıs sonunda ‘Concorso d’Eleganza Villa d’Este’ etkinliği için Como Gölü kıyılarına düşen o büyülü hafta sonuna icabet etmek, bir otomobil tutkununa hac farizasından farksızdır.
Concorso d’Eleganza’nın hikayesi, 1929 sonbaharında, Como Otomobil Kulübü ile bu eşsiz otelin işbirliğine girişmesiyle başlar. Daha ilk edisyonda, Sala karoserli Isotta Fraschini’nin zaferiyle taçlanan bu buluşma, Paris ve Monte Carlo’nun şatafatlı yarışmalarına meydan okuyan daha şık bir ortam sunmuştu. Fakat asıl mesele, o yılın hemen sonrasında patlak veren ekonomik çöküntüye rağmen, karoser sanatının adeta bir Rönesans yaşamasıydı. Yani, dünya batarken, İtalyan atölyeleri en unutulmaz iki dekadını yaşıyordu. 1931’de Touring’in o meşhur ‘Flying Star’ları bir Alfa Romeo 6C 1750 GS’nin ve bir Isotta Fraschini 8ASS’nin fildişi beyazı gövdeleriyle Villa d’Este bahçelerinde belirmesi, yaratıcılığın doruk noktasıydı. Hatta o Alfa’nın arkasında Josette Pozzo gibi sempatik bir kadın pilotun olması, halkın gönlünü fethetmeye yetmişti. 1932’de ise Touring imzalı Alfa Romeo 8C 2300 Coupé Spider, hem jüriyi hem de terastan oy kullanan kalabalığı büyülemişti. Lakin aynı yıl, Lozanlı Hartmann’ın Art Deco çılgınlığıyla süslediği bir Isotta Fraschini de ortalığı karıştırmıştı; işte bu eklektik ruh, İtalya’daki bu Concorso’yu diğerlerinden ayırmaya başlamıştı.
Ne var ki 1933’te bir gerilim yaşanmış, etkinlik ‘Coppa d’Oro Principessa di Piemonte’ adıyla Villa Olmo’ya taşınmış ve halk oylaması rafa kalkmıştı. Bu bir tür otomotiv iç savaşıydı. Yine de defilelerle harmanlanan bu dönem, İtalya’nın giderek yalnızlaştığı siyasi atmosfere inat, uluslararası cazibesini korudu. 1935’te Fiat 1500 gibi sıradan bir sedanın ödül alması, jürinin o yenilikçi Pininfarina ve Castagna aerodinamik sedanlarını göz ardı etmesi, bir tür skandal olsa da, Concorso’nun insani yanını da ortaya çıkardı; her zaman kusursuz zevk yoktur, ama her zaman tartışma vardır. Savaş girdabı 1940’ta etkinliği dondurdu; ta ki 1947’de yeniden dirilişine dek. O yıl, Stabilimenti Farina’nın Lancia Astura’sı jürinin tacını takarken, halk yine daha cesur bir Farina tasarımı olan Alfa Romeo 6C 2500 Sport aerodinamik sedanını bağrına bastı. Halkın jüriden daha iyi görmesi, bu etkinliğin DNA’sında hep oldu. Hatta Pininfarina’nın ölümsüz Cisitalia Berlinetta’sının jüri tarafından küçümsenip, sadece kategorisinde ortak birinciliğe mahkum edilmesi halen tartışılır.
1949 ise bir dönemin perdesini indiren yıl oldu. Ghia’nın üç camlı konvansiyonel sedanına jüri zirveyi verirken, halk oylaması Touring’in Alfa Romeo 6C 2500 SS Coupe’sini ‘Villa d’Este’ diye vaftiz etti. Bu isim, o an itibarıyla efsaneleşti. Maalesef 1951’de özel karoser sanayinin seri üretim baskısıyla çöküşü, Concorso’yu neredeyse yarım asırlık bir uykuya gönderdi. Ta ki 1995’te Tito Anselmi’nin diriltme çabaları ve ardından 1999’da BMW Group’un tek destekçi olarak devreye girmesiyle, Christian Eich önderliğinde bu rüya yeniden canlandı. İşte o zaman, sadece geçmişe ağıt değil, geleceğe de bir köprü kurulduğunu anladık. 2002’den beri ‘Concept Cars & Prototypes’ ödülü, işte bu felsefenin en net belirtisi; “Geleceğin mirasa ihtiyacı var” sloganıyla bir Pagani Zonda’nın yanında duran 1930’ların bir Alfa’sı, tasarımın evrimini gözler önüne seriyor.
ZAMANDA YOLCULUK
2026’ta da mottoya sadık kalınarak, 1920’lerden 1980’lerin başına kadar uzanan 54 klasik, en çılgın konseptlerle yan yana dizildi. 8 tematik sınıfta ödüller arasında 1937 BMW 328 ‘Bügelfalte’in jürinin ‘Trofeo BMW Group Best of Show’ ödülüne layık görülmesi çok önemli idi. Bu tek üretim roadster, ön çamurluğundaki o karakteristik metal çizgiyle adeta bir moda ikonu gibiydi ve üstelik üzerinde tam orijinal vintage donanımıyla…
Diğer kategorilerde ise; 1923-1934 A Sınıfı’nda 1931 Delage D8, 1935-1939 B Sınıfı’nda yine o BMW 328, 1950’ler C Sınıfı’nda Dennis Garrity’nin 1952 Ferrari 212 Coupé Speciale birinciydi. Don Ghareeb’in 1957 Cadillac Eldorado Brougham’ına ise hem mansiyon hem de Vranken Pommery ‘En İkonik Otomobil’ ödülü taktim edildi. D Sınıfı’nda lüks roadsterler arasında 1958 BMW 507, endürans yarışçıları E Sınıfı’nda 1957 Ferrari 250 GT zirvedeydi. Restorasyon görmemiş, her çiziği bir hikâye anlatan otantik klasikler F Sınıfı, adeta duygusal bir dalga yarattı. G Sınıfı’nda ise bir Lamborghini Miura SV, ‘Carnaby Sokağı’ndan Autostrada’ya’ başlığı altında birinciliği kaptı. Ayrıca 1954 Ferrari 375 MM, ‘Il Canto del Motore’ yani ‘en iyi motor sesi’ ödülünü alırken, 1962 Ferrari 250 GTO ‘En İyi Restorasyon’, Ferrari F40 ‘En İyi Tasarım’, Fiat 8V Zagato ‘savaş sonrası en iyi korunmuş otomobil’, BMW M1 de ‘en iyi korunmuş orijinal deri iç mekan’ ödülüne layık görüldü. Bunların yanında Robert Rauschenberg imzalı BMW 635 CSi Art Car ve John Baldessari imzalı M6 GTLM de özel sergide görenleri mest etti.
Bir yanda 1937’nin ‘ütü çizgili’ mütevazı roadster’ı, öbür yanda milyonlarca Euro’luk modern hiper sporcular… Hepsi aynı göl manzarasında…
Concorso d’Eleganza Villa d’Este 2026, otomobil tutkusunun asla ölmeyeceğini, sadece şekil değiştireceğini bir kez daha gösterdi. Karoser ustalarının yerini konsept tasarımcılar alır, karbüratör kokusu yerini elektrikli bir vızıltıya bırakır, fakat o büyü baki kalır. Gelecek mirasa muhtaçtır derken, aslında miras da geleceğin omuzlarında yükselir. Bu bir otomobil güzellik yarışması değil, bir zaman yolculuğu… Ve bizler ise hem yolcu, hem de anlatıcı…
