Pilsiz, giyilebilir kalp pili geliştiren bilim insanı Canan Dağdeviren, New York Moda Haftası kapsamında, “What Were You Wearing?” (Ne Giyiyordun?) defilesi için podyuma çıktı.
New York Borsası’nın işlem salonundaki defileyi düzenleyen isim, cinsel şiddete ve tecavüze maruz kalan, giydikleri kıyafetler nedeniyle suçlanan kadınların haklarını korumak için Rise adlı derneği kuran sosyal girişimci ve astronot Amanda Nguyen.
2019 yılında Nobel Barış Ödülü’ne aday gösterilen Vietnam asıllı Amerikalı Amanda Nguyen, 2013 yılında Harvard Üniversitesi’nde eğitimine devam ederken tecavüze uğramış ve polisin oldukça aşağılayıcı “Ne Giyiyordun?” sorusuna muhatap kalmıştı.
ABD’nin önde gelen üniversitelerinden MIT’de kendi kurduğu Conformable Decoders (Uyumlu Kod Çözücüler) araştırma grubunun liderliğini yapan Doç. Dr. Canan Dağdeviren, kendi Instagram hesabında “Bir insanın üzerindeki kıyafet asla rıza anlamına gelmez” diyor.
“Podyumda yürürken omuzlarımda sadece bir kıyafeti değil; kadınların yüzyıllara uzanan hafızasını, emeğini, direnişini ve cesaretini taşıdım” diyen Dağdeviren, tasarımcı, küratör, araştırmacı ve MüzeShop’un kurucusu İkbal Gülin Şenyuva Aktuğ’un anlamlı gece için tasarladığı çağdaş Mor Cepken’i giydi.
Bilim insanının Instagram hesabından paylaştığı bilgiye göre, Yörük ve Türkmen geleneğinde anneler, kızlarının çeyiz sandığına hiç ihtiyaç duymamaları dileğiyle mor cepken koyarlarmış.
Bir kadın evliliğinde şiddete ya da bir haksızlığa uğrarsa mor cepkenini giyip köy meydanına çıkarmış. Hiç söz etmeden yaşadıklarını görünür kılar, toplum da onun korunmaya ihtiyacı olduğunu anlarmış.
Dağdeviren, çağdaş mor cepkenin yaklaşık üç yüzyıla yayılan kumaşları ve kadın hikâyelerini bir araya getirdiğini söylüyor: “Hatay’dan mor ham ipek, Denizli’den el dokuması pembe ipek peştamal, gümüş klaptan işlemeli 19. yüzyıl başlarına ait Hereke ipeği, antika altın ve gümüş iplikler, ipek şifon, geleneksel iğne ve firkete oyaları, suzani işlemeler ve ben yürürken hareket ederek ses çıkaran antika madalyonlar…”
Dağdeviren, göz alıcı kıyafette Aktuğ’un yanı sıra şu isimlerin de emeği olduğunu belirtmeyi ihmal etmiyor: Fatma Deniz, Ayşegül Orhan, Emel Duman, Azime Yüksel ve Güler Boran.
