İlk uluslararası bienalini ‘Köprüler’ temasıyla 21 Mayıs ile 28 Haziran tarihleri arasında ağırlayan Edirne, 2 bin yıllık antik ‘Makedon Kulesi’nin restorasyon sürecinin tamamlanmasıyla yeni bir müzeye kavuştu.
2012 yılında Edirne Müzesi’nin, Edirne Valiliği ve Trakya Kalkınma Ajansı desteği ile başlattığı ‘Makedonya Kule Müzesi’ projesini sahip çıkıp ısrarla takip eden eski arkadaşım sanat tarihçisi ve müzeci Hasan Karakaya… Edirne Arkeoloji Müzesi’nin Müdürü iken tanıdığım Karakaya, daha sonra İstanbul Resim ve Heykel Müzesi (İRHM) Müdürlüğünü yapmıştı. İRHM’nin tarihi binasının dönüşüm ve müzenin açılması sürecinde nasıl ter döktüğüne yakından tanık olduğum Karakaya’nın nicedir hayali Makedonya Kulesi’nin ayağı kaldırılmasıydı. Nihayet başardı.
BİR DİĞER ADI DA SAAT KULESİ...
Roma Kralı Hadrianus tarafından kurulan Hadrianopolis şehrinin kalesi yani Edirne Kalesi’nin tarihi M.S 117’ye dayanıyor. Antik şehri savunmak için yapılan Edirne Kalesi’nden günümüze gelen tek bölümü kuzeydoğu burcu olan Makedonya Kulesi.
Kule Bizans döneminde (10. yy.) eski Roma burcu üzerine yeniden inşa edilmiş.
Bizans kaynaklarında birçok defa onarım gördüğüne dair kayıtlar mevcut.
Kule, Osmanlı Dönemi’nde çeşitli onarımlar ve eklentilerle günümüze kadar gelmiş. Örneğin Edirne Valisi Hacı İzzet Paşa 1884-1885 yılları arasında ahşap saat kulesi inşa ettirmiş.
Dolayısıyla kule, ‘Saat Kulesi’ adıyla anılmasının yanı sıra ‘Büyük Kule’, ‘İtfaiye Kulesi’, ‘Memleket Saati’ diye de biliniyor.
Edirne Müzesi tarafından 2002-2003 ve 2024 yıllarında yürütülen kazılarda kule çevresinde Edirne antik kentinin surları, buzhane, şapel, fırınlar, çok sayıda mezarlarla Roma, Bizans ve Osmanlı Dönemi’ne ait önemli izler ortaya çıkarılmış.
Hasan Karakaya’nın Arkeoloji Müdürlüğü döneminde, 2012 yılında dönemin valisi Hasan Duruer’in (Hemen not düşeyim. Vali Duruer daha sonra atandığı Mardin eski şehirde önemli restorasyon işlerine imza attı) desteğiyle Trakya Kalkınma Ajansı’na başvurulmuş.
Mimar Dr. Onur Karahan’ın çizimleriyle rölöve, restitüsyon ve restorasyon ile çevre düzenleme projeleri 2013 yılından beri hazır.
Kültür Bakanlığı’nın tam 10 yıl sonra ihale açmasıyla Makedonya Kalesi müze olarak yeni hayatına başladı. İlk fırsatta anne memleketim Edirne’de olacağıma kuşkunuz olmasın.
