Deniz ve rüzgarla saatlerce mücadele ettikten sonra sakin bir koyda demir atanların korkulu rüyası çoğu zaman enginlerin temel görgü kurallarına dikkat etmeyen diğer tekne sahipleri olur. Bu durum ülkemizde amatör denizcilerin yakındığı konuların başında geliyor. Özellikle adına tur teknesi denilen yüzen gürültü adalarının ve ne yazık ki onları andıran bazı yelkenli ve motor yatların kıyılarımızda sergilediği tablolar an geliyor apar, topar bir başka koya gidilmesine yol açıyor. Oysa işin özü: saygı… Yaz sezonu bireysel deniz taşıtlarının kıyılarımızda oldukça yoğun kullanıldığı bir dönem. Geçen günlerde ustam ve kuzenim Tayfun Erkul’la yaptığım kısa bir seyirde, denizde görgü kurallarının ne kadar hayati olduğunu bir kez daha gördüm. Çeşme’den Seferihisar’a motor yelken seyir halindeyken tanık olduklarım denizde görgü kurallarının ne kadar önemli olduğunu bir kez daha gösterdi. Bu nedenle amatör denizciliğin evrensel görgü kurallarını bilen ve ülkemizde mükemmel uygulayan Koç Topluluğu Şeref Başkanı Sayın Rahmi M. Koç’un görüşlerini kamuoyu ile yeniden buluşturmaya karar verdim. Böyle bir hatırlatmanın faydalı olacağını düşünüyorum.
Yıllar önce Setur Marinaları’nda ‘Denizde Nezaket’ başlıklı bir kitapçık dikkatimi çekmişti. Hal böyle olunca edinmek ve okumak benim için kaçınılmaz olmuştu.
Gelelim denizde görgü kurallarına: Sayın Rahmi M. Koç, “Bir dostunuzun yatına binecekseniz davetli dahi olsanız önce müsaade isteyeceksiniz. Yata çıkınca sahibinden başka gemici veya kaptanın elini sıkarak, ona moral ve önem verdiğinizi gösterin. Bir yata, kim olursanız olun ayakkabı ile çıkılmaz. Ayağınızdaki ayakkabının altı lastik dahi olsa çıkarmayı teklif ediniz. Yat sahibi ısrar ediyorsa çıkarıp altını silip tekrar giyin. Şayet önceden davetli olarak geliyorsanız bir çift önceden yere hiç basmamış ayakkabı getirin” diyor.
DENİZCİLİK CİDDİ İŞTİR
Sayın Rahmi M. Koç’un önerileri bunlarla sınırlı değil. Deneyimli isim sözlerini şöyle sürdürüyor: “Bir dostunuzun teknesine gecelemeye veya hafta sonunu geçirmeye gitmeniz halinde bavul bulundurmayın. Yumuşak bir çanta veya gemici torbası taşıyın. Muhakkak onları düşündüğünüzü gösteren küçük bir hediye götürün. Yatacağınız yer size gösterilinceye kadar soyunup dökünmeyin. Arkadaşlarınızı iyi tanımıyorsanız teknenin yaşama adetlerini sorun ve kendinizi ona göre hazırlayın. Bir yatta ne misafir gibi bir kenarda oturup herkesin size servis yapmasını bekleyin ne de işgüzarlık yaparak mutfağa girip aşçıbaşı olun. Öğleyin büfe olsun, beş çayı olsun mayoyla dahi olsanız üzerinize bir gömlek veya t-shirt giyin. Hanımlar tek parça mayo giyiyorsa bellerine pareo sarmaları şık olur. Suyu dikkatli kullanın. Yat sahibine su durumunu önceden sormanız gerekir. Tuvaletlere hiçbir şey atılmaz. Şayet vana açmak gerekiyorsa işiniz bitince mutlaka kapatın. Yatın lastik botuna sahilden binecekseniz ayakkabınızı orada çıkarın ve çıplak ayakla adım atın. Güneş yağı havlu, mayo, gözlük, terlik, fular gibi eşyanızı ortada bırakmayın. Güvertesi ‘teak’ olan yatlarda güneş yağı sürüp yatılmamalı. Mutlaka havlu serilmelidir. Denize girecekseniz tekneye tekrar nasıl çıkacağınızı sormadan suya kesinlikle atlamayın.”
SAYGININ TEMELİ
Türk Dil Kurumu sözlüğünde nezaket “Başkalarına karşı saygılı ve incelikli davranmak” olarak ifade ediliyor. Günün veya gecenin bir vakti demirli bulunduğunuz koyda bangır bangır müzik açanlar, teknenizin yakınından dalga yaratarak geçenler, telsizle konuşma adabına uymayanlar, denizde yüzen olup olmadığına bakmaksızın sürat denemesini yapanlar, çevresinden yardım esirgeyenler var ne yazık ki! İşte bu nedenle denizde nezaket son derece önemli ve gereklidir.
Alaçatı Ovacık açığında, Seferihisar rotasında yelken seyri yaparken nedense bizimle yarışan (!) birkaç mega kayığa (!) uymadan rotamızı izledik. Onları görmemezlikten geldik. Lakin, o anlarda bu yazıyı kaleme almamın kaçınılmaz olduğu düşüncesi hafızamda belirginleşti. Rahmi Bey’in görüşlerini ders alınması için özellikle paylaşıyorum. Çünkü nezaket çağdaş yaşamın temelidir. Ne mutlu kıymetini bilenlere. Değerli okurlar gelecek yazıda yeniden buluşmak umuduyla esen kalın.
