Mısır’da altı yıldır imrenerek izlediğim bir etkinlik düzenleniyor. Kahire’deki Gize Piramitleri’nde 4 bin 500 yıllık mirası çağdaş sanatla buluşturan bu serginin adı ‘Forever Is Now.’ Mısır’ı neden kıskandığımı birazdan açıklayacağım.
Çöldeki bu açık hava sergisini Art D’Égypte düzenliyor. Fransız-Mısırlı küratör Nadine Abdel Ghaffar, ülkenin zengin kültürel mirasıyla çağdaş sanat arasında diyalog kurmak amacıyla bu sanat platformunu 2016’da hayata geçirdi. 2019’da UNESCO’nun himayesine alınan platformun amiral gemisi, bu yıl altıncısı düzenlenen ‘Forever Is Now.’ İstanbul’daki son sergisi ‘Dün ile Bugün’ için 1600 yıllık Şerefiye Sarnıcı’nı seçen Seçkin Pirim, bu yılki sergiye katılan sekiz sanatçı arasında. Pirim’in Mısır’a özgü doğal taştan yaptığı, 400 × 400 × 600 santimetre ölçülerindeki ‘The King’s Road’ (Kral Yolu) adlı eseri, ülkedeki tapınakları, taş ocakları, tören alanları ve ticaret güzergâhlarını birbirine bağlayan antik yollardan esinleniyor.
Fotoğraflardan gördüğüm kadarıyla sanatçı, bu antik yolları kendi heykel diliyle yorumlarken ikisi siyah, dördü beyaz olmak üzere altı taş sütun kullanmış. Sütunlar bir geçit oluşturuyor. Böylece ‘The King’s Road’, ziyaretçiyi eserin içinde yürümeye davet ediyor. Pirim sergiye koleksiyoner, iç mimar ve iş insanı Haldun Kilit’in Dubai merkezli galerisi AWC Contemporary ile katılıyor. Eserin küratörlüğünü Ayça Okay üstleniyor.
Kahire’ye gitmek üzere yola çıkmadan önce bir araya geldiğimiz Ayça Okay, son dönemde pek çok başarılı işe imza attı. İki yıldır Art D’Égypte’in küratör ekibinde Türkiye’den bir isim olarak yer alan Okay, geçen yıl da aynı sergide Mert Ege Köse’nin ‘The Shen’ adlı anıtsal eserinin küratörlüğünü üstlenmişti. “Etkinliğe bölgeden bir kadın sanat profesyoneli olarak dahil olmak ve Türk sanatçılara alan açmak çok değerli” diyen Ayça Okay, “Bu edisyon için Türkiye’den bir sanatçı önermiş olmak ve Seçkin Pirim ile birlikte çalışmak kariyerimin önemli dönüm noktalarından biri” diye ekliyor.
Telefonla görüştüğüm Seçkin Pirim’e, 1600 yıllık bir sarnıçtan sonra çölde, 4 bin 500 yıllık Gize Piramitleri’nin önünde heykel sergilemenin nasıl bir duygu olduğunu sordum. Pirim’in verdiği cevap şöyle: “Çölden öte böylesine büyülü bir alanda heykel yerleştirmek fazlasıyla heyecanlıydı. Özellikle son dönemlerde geçmiş ile gelecek ve bugün arasında gidip gelen, ilhamını antik şehirlerden alan işler yaptığım göz önüne alındığında eserimi, gerçek bir tarih içinde sergileme fırsatı bulduğum için mutluyum.” Sanatçı, Mısır’da geleneksel olarak kullanılan doğal taşın seçilmesinin bilinçli bir tercih olduğunu belirterek “Bu seçim, bölgeye ve kültürel mirasına duyulan saygının bir ifadesi niteliğinde” diyor.
ANTİK TARİHE ÇAĞDAŞ YORUMLAR
Seçkin Pirim’in yanı sıra sergide yer alan sanatçılardan bazılarını ve her birinin Gize Piramitleri’yle kurduğu bağı tanıtmak istiyorum. İngiliz-Fransız sanatçı ve ödüllü film yönetmeni Charlotte Colbert’in ‘Olası Manzaralar’ adlı çelik eseri yarım daire biçiminde. Üzerindeki bezemeler Dalí’yi hatırlatıyor. Fransız-Amerikalı multimedya sanatçısı Raphaele Shirley, ‘Pasaj’ adlı enstalasyonunda örgülü palmiye dalları, bakır ve çelikten yaptığı daireleri iç içe geçirmiş. Geleneksel malzemelerle modern teknikleri buluşturan eser, Antik Mısır’ın gökyüzü tanrıçası Nut’a göndermede bulunuyor.
Farklı disiplinlerde çalışan Fransız sanatçı Geoffroy Pithon, ‘Hortus Pictus’ adlı mimari yapıyı göz alıcı renklerle, çiçeği andıran desenlerle boyamış. Suudi Arabistanlı sanatçı Abdul Rahman Taha’nın ‘Toplanma’ adlı eseri, üst üste konmuş iki tavla taşını andırıyor. Basit bir oyunun insanları nasıl bir araya getirebildiğini hatırlatıyor.
Çinli sanatçı Jiang Qiong Er’in ‘Sevgiyi Ekme Zamanı’ adlı enstalasyonu, antik uygarlıkların mitolojik figürlerinden oluşuyor. Sanatçı bu figürleri paslanmaz çelikten ve altın renkli fiber malzemeden üretmiş.
MISIR'I NEDEN KISKANDIM?
Şimdi gelelim Mısır’ı neden kıskandığıma. 28 Kasım’a kadar sürecek olan ‘Forever Is Now’ sergisi Mısır’ın tarihi ve kültürel mirasına nasıl sahip çıktığının göstergelerinden sadece biri.
Eski Mısır uygarlıklarına ait eserlerin sergilendiği, 862 milyon Euro’ya mal olan Büyük Mısır Müzesi’nin görkemli açılışını hatırlayın. Kostümlü bir resmigeçidi andıran o muhteşem gösteriyi dünya televizyonları günlerce yayınlamıştı.
Zengin kültürel ve tarihî mirası nedeniyle Mısır’daki bakanlıkların yapılanması bizimkinden tamamıyla farklı. Art D’Égypte’in ‘Forever Is Now’ gibi sergi ve projeleri Mısır Kültür Bakanlığı, Mısır Dışişleri Bakanlığı, Mısır Turizm ve Eski Eserler Bakanlığı ve Mısır UNESCO Milli Komisyonu’nun kanatları altında ilerliyor. Kurumlar arasındaki eşgüdüm sayesinde Mısır, ülkenin tanıtımına büyük katkı sağlayan projelere imza atabiliyor.
Son derece vizyoner bir kadın olan Nadine Abdel Ghaffar tarafından hayata geçirilen Art D’Égypte 2019 yılından itibaren modern ve çağdaş Mısırlı sanatçıları Abu Dabi, Art Genève gibi uluslararası fuarlarda desteklediği gibi yurt dışında sergiler, seminerler düzenliyor.
Tarihi yaklaşık 12 bin yıl öncesine uzanan Göbeklitepe’den başlayarak sayısız Anadolu uygarlığına, antik krallıklara ve imparatorluklara, Bizans’a ve nihayet Osmanlı’ya ev sahipliği yapan Türkiye’de neden Art D’Égypte gibi bir oluşum yok?
Oluşumun küratoryal ekibinde yer alan Ayça Okay ile bunu konuşuyoruz. Baksı Müzesi, AWC Contemporary, Sanko Sanat gibi kurumlarla ve Türkiye’nin önde gelen koleksiyonerleriyle çalışan Okay, Efes gibi antik yerleşimlerde ‘Forever Is Now’ benzeri projeler için Kültür ve Turizm Bakanlığı dahil pek çok kurumun kapısını çalmış. Haklı olarak “Efes’te düğünler, konserler yapılıyor, neden çağdaş sanat sergisi olmasın?” diye soruyor. Günün birinde Art D’Égypte gibi bir oluşuma sahip olursak belki olur.
Özyeğin Filarmoni’de kuşaklar buluştu
Hüsnü Özyeğin’in kurduğu, sanat yönetmenliğini Fazıl Say’ın üstlendiği Özyeğin Filarmoni Orkestrası, genç müzisyenlerle usta yorumcuları buluşturuyor.
Geçen akşam İstanbul Lütfi Kırdar Kongre ve Sergi Sarayı’nın Asım Kocabıyık Salonu’nu dolduran kalabalıkla birlikte, müzik yaşamımıza fırtına gibi giren Özyeğin Filarmoni Orkestrası’yla tanıştık. Sanat yönetmenliğini Fazıl Say’ın üstlendiği orkestranın tanıtım konserinde, Çin kökenli Yeni Zelandalı genç şef Tianyi Lu’nun yönetiminde Ludwig van Beethoven’ın ‘Egmont Uvertürü’ ile Say’ın ‘Mother Earth’ piyano konçertosunu dinledik.
Fazıl Say’ın “Türkiye’nin ekonomi camiasının Hüsnü abisidir, yol göstericisidir” dediği Fiba Grubu’nun kurucusu Hüsnü Özyeğin’in vizyonuyla hayata geçen 80 kişilik orkestra, genç müzisyenleri ustalarla buluşturuyor. Aralarında Berlin Filarmoni Orkestrası’nda çalan kemancı Hande Küden ile İsviçre’deki Suisse Romande Orkestrası’nın başviyolacısı Elçim Özdemir de var. Fazıl Say, Avrupa’nın çeşitli şehirlerinde çalışan başarılı Türk müzisyenleri tek tek seçerek davet etmiş. Elçim Özdemir’in tanıtım filminde işaret ettiği gibi, Avrupa’da, ABD’de orkestraların kapandığı dönemde Özyeğin Filarmoni Orkestrası son derece cesur, heyecan verici bir girişim. Açılış konuşmasında “Bundan 40 yıl önce Finansbank’ı kurduğumda birisi günün birinde orkestra kuracağımı söyleseydi ‘Önce şu üç çeyreği kapatalım, sonra konuşuruz’ deyip geçiştirirdim” diyen Hüsnü Özyeğin müziğin hayatını hep renklendirdiğini söylüyor. “Hayatım boyunca insana yatırım yapmaya inandım” diyen Özyeğin 37 yıldan beri Özyeğin Vakfında, 33 yıldır AÇEV’de, 20 yıldır Özyeğin Üniversitesi’nde hep “gençlere nasıl destek oluruz?” sorusunun cevabını aradıklarını söylüyor.
“Şimdi aynı soruyu orkestra çatısı altında soruyoruz” diyor. Özyeğin, filarmoni orkestrasını bir konser serisinden çok daha fazlası olarak hayal ettiğini, klasik müziği gençlerin gündelik yaşamının doğal bir parçası haline getirmeyi arzu ettiğini belirterek “Özyeğin Orkestrasını herkesin klasiği haline getirmek istiyoruz” diyor. Atatürk’ü anıp 10 Kasım’dan söz ederken sesinin titrediği, yanağından bir damla gözyaşının süzüldüğü gözden kaçmıyor. Gözyaşı, umut, heyecan… Hepsi bir arada. Orkestranın hedefi genç nesillerin klasik müziği kucaklamasını sağlamak ama en önemlisi genç müzisyenlerin gelişimine destek olmak.
Fazıl Say, orkestranın yaş ortalamasının 27-28 olduğunu belirtiyor. Türkiye’de müzik yapan genç kuşağa duyduğu hayranlığı dile getirirken bu gençlerin geleceğine umut olmak istediklerini söylüyor. “Bu orkestrada 19 yaşında, 20 yaşında, 21 yaşında, 23 yaşında, yurt içi ve yurt dışında okuyan, inanılmaz başarılara imza atan, yarışmalar kazanan gençlerimiz var. Orkestramız onların gelişiminde çok önemli bir rol oynayacak” diyor.
Özyeğin Filarmoni Orkestrası 2026-2027 sezonunda altı konser verecek.
